تاثیر دما بر رفتار تغذیه ای میگوی پا سفید غربی ( litopenaeus vannamei )

                      دکتر کارلوس چنگ    دکتر چالور لیمسوان                                  

مترجمین :

علی محمد یاری – مرضیه ناجی

منبع :

Global aquacultures advocate May / June 2012

خلاصه :

 در این بررسی، محققین ، عبور غذا از روده  میگوی وانامی را در شرایط آزمایشگاهی مورد ارزیابی قرار داده اند.  همچنین مصرف غذا از سینی های غذا در چهارنوبت غذا دهی روزانه ، در شرایط مختلف دمائی آب،و در سامانه متراکم پرورش میگو توسط این افراد مورد بررسی قرارگرفته است . نتایج حاصل نشان می دهد که در دمای بیش ازºC 32  مصرف غذا توسط میگوها بسیار سریعتر انجام می شود .

با اینحال، سینی های غذادهی در دمای بالاتر از ^o31  سانتیگراد ابزار کارآمدی محسوب نمی شوند چراکه در این دما  کل غذای توزیع شده در سینی، یک ساعت پس از غذادهی توسط میگوها مصرف می شود .

   با توجه به دمای محیط پرورش ( آب ) و  سایرعوامل ، سرعت مصرف غذا و

هضم آن توسط میگو متفاوت است .   مطالعه تأثیر دماهای مختلف آب بر فرآیند

تغذیه در میگوی Litopenaeus vannamei درتحقیق آزمایشگاهی و بدنبال آن

عملیات میدانی ذیل، توسط نگارندگان این مقاله  صورت گرفته است :

 پژوهش آزمایشگاهی :

      در پژوهشی که در آزمایشگاه دانشگاه کازت سارت ( Kasetsart

university ) تایلند انجام شد تعدادی  میگوی گونه وانامی، با روده خالی و

متوسط وزن 12 گرم در آکواریومی محتوی آب شور فیلتر شده قرار داده شدند

تا عبور غذا از روده آنها در دماهای 24 ، 26 ، 28 ، 30 ، 32 ، 34 درجه

سلسیوس ، مشابه شرایط معمول دمائی در دوره پرورش میگو ، مورد ارزیابی

قرار گیرد. زمان طی شده در مراحل ذیل اندازه گیری و به ثبت رسید:

• ·        زمان آغاز مشاهده غذا در روده  .
• ·        زمانی که  نصف روده از غذا پر شود.
• ·        زمانی که غذا کاملاً  روده ها را پرکرده و قبل از خروج مدفوع  .
• ·        زمان آغاز خروج مدفوع از روده
• ·        شروع مشاهده روده خالی
• ·        زمان مشاهده روده کاملاً خالی

      مقدار غذای روزانه به میزان 3 % وزن بدن و بر اساس جدول غذادهی تهیه شده  توسط دانشگاه کازت سارت به میگوها داده می شد .به این ترتیب در هر وعده از وعده های سه گانه غذا دهی، میگوها به میزان یک درصد از متوسط وزن خود غذادهی می شدند. پیش از هر بار غذادهی ،پسماند ها  نظیر مدفوع ، پوسته میگوها و غذای مصرف نشده توسط سیفون جمع آوری می گردید.

نتایج آزمایشات :

           در اکثر تیمارها ، پنج دقیقه پس از بلع ، غذا  در روده های خالی

مشاهده شد  ولی اختلاف معنی دار در سرعت گوارش پس از این مرحله بود.

بعنوان مثال ، در دمای 24ºC ،پر شدن روده میگو 55 دقیقه بطول انجامید در

حالیکه در دمای 34ºC ،این زمان تنها 20 دقیقه  پس از  غذادهی ثبت گردید .

زمان شروع خروج مدفوع نیز با توجه به دما متفاوت  بود به طوریکه در    دمای

24ºC این زمان 105 دقیقه و در مقابل در دمای 34ºC این زمان 35 دقیقه پس از

بلع آغاز شد.این نتایج در جدول 1 مورد مقایسه قرار گرفته است .

تحقیق میدانی :

         بررسی  مصرف غذا در دماهای مختلف با استفاده از سینی های غذادهی ، در مزرعه پرورش میگوی The Golden Sunواقع در مائومینگ ، استان گوآنگ دونگ چین در فصول تابستان و پاییز سال 2010 انجام گرفت .           آزمایشات در 8 استخر به مساحت هر یک 0.25 هکتار انجام شد که با تعداد 150 قطعه میگو در متر مربع ذخیره سازی شده بودند. تحقیق از زمان تشدید افزایش مصرف غذا توسط میگوها (وزن متوسط حدود 6 گرم و غذا دهی به  میزان 3.5 درصد وزن بدن میگو)آغاز شده و در انتهای دوره  همزمان با برداشت میگوها  ( 14 گرم متوسط وزن بدن و غذادهی به میزان 2.5 درصد وزن بدن ) خاتمه یافت.     برای تعیین میزان غذای لازم در هر روز ،از جدول غذادهی روزانه استفاده می شد،  با اینحال در این خصوص نتایج بررسی سینی های غذا دهی در اولویت قرار داشت.

مقدار غذائی که  هر روز در سینی های غذا دهی ریخته می شد تنها 4درصد از کل غذای روزانه  بوده  و مابقی در سطح استخر توزیع می گردید . غذادهی  در ساعات 6 صبح ، 10 صبح ، 3 عصر و 6 عصر با توجه به دماهای مختلف و در مقادیر مساوی صورت می گرفت . قبل از توزیع غذا در هر وعده، دمای آب ثبت شده و میزان غذای مصرف شده در سینی ها و یا باقی مانده آنها، 1 تا 3 ساعت پس از هر وعده غذادهی موردبررسی و ارزیابی قرار می گرفت  . افزایش مقدار غذا تا سقف 30 % بیش از میزان توصیه شده در جدول غذادهی نیز انجام می گرفت .

نتایج دسته بندی شده در 3  محدوه دمایی مشخص  ( جدول 2 ) نشان می دهد که در دمای 32 تا 34 درجه سلسیوس ، هیچ گونه غذایی  در سینی غذادهی باقی نمی ماند ، در حالی که در بازه های دمایی 26 تا 28 و 29 تا 31 درجه سانتیگراد، مصرف غذا بر اساس مقدار غذای محاسبه شده(با مقدار اندکی باقی مانده در سینی) بوده است.   در این خصوص جدول شماره 2  اطلاعات تکمیلی را نشان می دهد .

غذادهی در دمای بالا :

          در دوره تابستانه پرورش ، در دمای 32 ºC و   بیش از آن   ، تکثیر بیش از

حد زی شناوران گیاهی مشاهده شد  که دلیل آن احتمالاً آزاد شدن عناصر

مغذی از غذا و انباشته شدن مقادیر زیاد مواد آلی در کف بستر بوده

است.بدنبال آن توده جلبکهای مرده در سطح آب دیده شد.   تحت این شرایط

وجود غذای اضافه  در استخر موجب افزایش ترکیبات سمّی  در کنار تکثیر

ویبریو و سایر باکتریهای بیماریزا و  متعاقب آن  ، بروز تلفات در میگوهای

پرورشی گردید .  شایان ذکر است که در برخی دیگر از استخرهای مزرعه که

خارج از پروژه حاضربوده و  غذادهی در آنها  فقط  3 بار در روز انجام می شد

،ضریب تبدیل غذایی( FCR)، و بازماندگی بهتری در مقایسه با استخرهای تحت

آزمایش  با غذادهی 4 بار در روز مشاهده شد که احتمالاً به دلیل حذف وعده

غذادهی ساعت 3 عصر، یعنی زمانی که دمای آب به بیش از 32 درجه سانتی

گراد می رسید بوده است.

 چشم انداز :

          یافته های متخصصین تغذیه دانشگاه کازت سارت با تکیه بر مشاهدات

صورت گرفته در این آزمایش نشان می دهد که مناسب ترین دما برای هضم و

جذب بهتر مواد مغذی توسط میگو های وانامی بین 29 و 31 درجه سانتی

گرادمی باشد  که با بهترین محدوده ضریب تبدیل غذایی( FCR)  مشاهده شده

در پروژه نیز منطبق است .    بر اساس آزمایشاتی که در این تحقیق انجام

گرفت ،در محدوده دمایی  24 تا 28 درجه سانتی گراد  گوارش غذا طی3 تا 4

ساعت بطول می انجامد که  نشان میدهد  فاصله بین وعده های  غذادهی 

میبایست  بین 5 تا 6 ساعت در نظر گرفته شود تا هضم و مصرف غذای هر

وعده بطور کامل صورت پذیرد.   از طرف دیگر در دمای بیش از  32ºC،میزان

مصرف غذا و گوارش آن سریعتر اتفاق می افتد اما افزودن مقدار غذا در این دما

این خطر را به دنبال دارد که مواد آلی در بستر استخر تجمع یافته و موجب بروز

شکوفائی بیش از حد زی شناوران گیاهی و تکثیر باکتری های بیماریزا نظیر

ویبریو گردد. نهایتاً در پایان این آزمایش مشاهده شدکه بعد از حذف وعده

غذادهی در دمای بالاتر از 32 درجه سانتیگراد ، وضعیت استخر و بطور کلی

شرایط تولید بهبود یافت.  

سایت یاهوشریمپ از جمله سایت هائی است که در زمینه تخصصی تکثیر و پرورش میگو،تقریباً اغلب افراد و سازمان های با تجربه در این صنعت را گرد هم آورده و اگر موضوع جدیدی در آن مطرح شود،بدون شک سروکله چندتا از مشاهیر این صنعت در دنیا بین پاسخ دهندگان پیدا خواهد شد.

گهگاه حتی در موضوعاتی که زیاد هم به آن علاقه ای نداشته ام متوجه موضوعات فرعی عنوان شده در بحث شده ام که ارائه دهنده ایده ای جدید و یا حتی تغییر دهنده برداشتی اشتباه  درآن حوزه بوده است.

یکی از عناوین جذاب بحث در این گروه ،موضوع مقابله با بیماری ها ست که بویژه برای کارشناسان میگو در شیلات ایران جذبه خاص خود را دارد.

در مبحثی که به تازگی در سایت یاهو شریمپ تحت عنوان " مخازن نرسری در مزارع آلوده به ویروس لکه سفید" آغاز شده هم تمامی موارد بالا خود نمائی می کند.یکی از پاسخ دهندگان آقای دکتر M.Briggs است که دست اندرکاران میگوی کشوربا وی آشنا هستند.از طرفی این عنوان،بحث های فرعی جالبی را سبب شده که ترجیح دادم منتخبی از آنها را در وبلاگ درج کنم.

سئوال اصلی از جانب آقای Rodrigo با این عنوان مطرح شده است:

"اعضاء عزیز

کسی  در خصوص بکارگیری مخازن نرسری میگو(سیستم پرورش دو مرحله ای) در مزارع آلوده به ویروس لکه سفید به منظور کاهش زمان تماس بین میگوهای سالم با ویروس موجود در آب یا خاک اطلاعی دارد؟آیا می توان میزان تلفات را در مزارع ،با ذخیره سازی میگوهای عاری از بیماری(SPF)با وزن 1.5 تا 2 گرم به جای ذخیره سازی پست لارو کاهش داده و یا ازآن جلوگیری نمود؟"

در پاسخ، تاکنون موارد زیر عنوان شده است:

دانیل گفته:

"به عقیده این حقیر(فکر می کردم فقط ما ایرانیا تعارف تیکه پاره می کنیم نگو این ویروس صادر شده.باز خداراشکر اگه ارزآوری داشته باشه خیلی هم خوبه.)شما داری راه رو به اشتباه میری.ثابت شده که ویروس لکه سفید،بدون میزبان ناقل،نمیتونه بیش از یک هفته دوام بیاره .به این ترتیب باید در شیوه مدیریتی خودتون  این نکته رو لحاظ کنید.چرا اجازه نمیدی کف استخرهای مزرعه ات حدود 10 روز کاملاً زیر نور آفتاب خشک بشه؟این روش نیاز به هزینه و یا سیستم های مدیریتی پیچیده ای مثل احداث نرسری نداره.اما اگر شرایط اقلیمی منطقه شما به نحویه که با کنترل شرایط محیطی (مثل دما) بتونی طول دوره پرورش رو افزایش بدی ،نیاز به سرمایه گذاری دیگه ای خواهی داشت.

به علاوه من در خصوص مدیریت بیماری لکه سفید تئوری خاص خودم رو دارم(همه اولش "بنده حقیر"هستن ولی بعد معلوم میشه تئوریسین تشریف دارن).به نظر من SPF و ضدعفونی بنتوزهای کف استخر در بین دو دوره پرورش زیاد معنادار نیستند.اگر تمرکز شما بر تهیه پست لارو سالم و غذای مناسب و نیز کاهش استرس در میگوها باشه،مشکل خاصی رو حتی در حضور ویروس هم ملاحظه نمیکنی.در واقع اگه از من بپرسید عقیده من اینه که این ویروس همیشه در محیط مزارع پرورش وجود داره.

در باور من مهمترین و یگانه دلیل بیماری لکه سفید استفاده از آهک در مزارع پرورش میگو برای کنترل pH در استخرهاست.ما در استخرهامون اصلاً از آهک استفاده نمی کنیم و پنج سال پیاپی تلفات ناشی از بیماری لکه سفید رو به کمتر از 2درصد رسونده ایم.ذرات آهک وارد آبشش میگوها شده و اونا رو مستعد استرس اسمزی میکنه که به نوبه خودش سبب سلسله اتفاقاتی میشه که در نهایت سیستم ایمنی میگو رو ضعیف میکنه.

همچنین من شخصاً تست PCR رو روی میگوهای مونودون در استخرها انجام دادم و مشاهده شد که ناقلین مثبت ،فاقد علائم مشخصه بیماری لکه سفید بودند،به این ترتیب انتخاب پست لاروهای SPF ممکنه سهواً سبب انتخاب ژنهای حساس به بیماری بشه.

من میدونم که این نظریه ام میتونه چالش برانگیز واقع بشه اما نتایج تولیدمون خودش گویای واقعیته.غالباً مزارعی در مجاورت مزرعه ما به دلیل بروز بیماری لکه سفید و اتخاذ شیوه مدیریت متفاوت با ما دچار خسارت هنگفت شده اند در حالیکه تولید ما مطلوب و میگوهای ما سالم باقی موندن.".

دانیل در جای دیگه ای هم گفته:

"تجربه من نشون داده که در مزارعی که کارگرانش ،آهک رو در کناره استخرها و در مناطق غذا دهی پخش می کنند،ریسک بروز بیماری بیشتره در حالیکه ما ،با حذف آهک از روند پرورش تونستیم صدمین و هزارمین صیدمون رو انجام بدیم(البته در متن محصول اومده که احتمالاً همین معنی رو داشته) و فقط 2مورد بروز لکه سفید رو تجربه کرده ایم.".

اما M.Briggs در خصوص غیر فعال کردن ویروس به روش دیگه ای اشاره کرده:

"در وانامی اگر میگوها رو برای مدت یک هفته در دمای 32 درجه نگهداری کنید ویروس غیر فعال خواهد شد.

من هم با دانیل موافقم.اگر بتونید همه (و یا اغلب)عوامل استرس رو در محیط کنترل کنید امکان ذخیره سازی میگو در استخرهائی که سابقه آلودگی به لکه سفید رو دارند وجود داره. از این میان،نقش نوسانات PH،ویبریو و میزان اکسیژن محلول از بقیه مهمتره.اگر این کنترل صورت بگیره میگوها به راحتی قادرند در مقابل ویروس لکه سفید مقاومت کنند.".

مقایسه رشد،بازماندگی و ویژگی های ایمنی در میگوی وانامی تغذیه شده با عصاره مخمر

Chalor Limsuan , Chayaporn Tipsemongkol, Watchariya Purivirojkul, Niti Chuchird

ترجمه : علی قوام پور

امروزه تلاش بسیاری از محققین در راستای تقویت میگوهای پرورشی در برابر بیماری،معطوف به تقویت و تحریک سیستم ایمنی غیر اختصاصی میگوهاست.یکی از راههای افزایش این نوع ایمنی،کاربرد تحریک کننده های سیستم ایمنی غیر اختصاصی  نظیر بتا گلوکان است که از ترکیبات سازنده دیواره سلولی باکتری ها و مخمرمی باشد.تاکنون نیز تحقیقات فراوانی در این زمینه صورت گرفته و نتایج آنها حاکی از افزایش بازماندگی و مقاومت میگوها در مقابل بیماری بوده است.از جمله محققینی که گزارش تحقیق آنها از رفرنس های معتبر در این حوزه است می توان به Sung et al, 1996  و Suphantharika 2003 اشاره نمود.

ترکیب DV Aqua از جمله محصولات تجاری  است که  از متابولیت های  حاصل از مخمر تولید شده و اثر آن در تیلاپیا و قزل آلای رنگین کمان بصورت افزایش قدرت ایمنی این ماهی ها در مقابل بیماری ها به تأیید رسیده است.

در تحقیقی که توسط نگارندگان این گزارش در تایلند انجام شده ،اثر ترکیب DV Aqua و دوز مؤثر آن در میگوی لیتوپنئوس وانامی بررسی گردیده است.

فاز آزمایشگاهی این تحقیق در دانشکده شیلات دانشگاه Kasetsart تایلند انجام گرفت.در این فاز دو دوز مختلف  از DV Aqua (0.25 و 0.125 درصد) در غذای میگوهای 8تا 10 گرمی در دو تیمار آزمون و یک تیمار شاهد(جمعاً 3 تیمار) هریک با 6 تکرار وارد و در انتها ،بازماندگی،رشد،مقاومت در مقابل باکتری ویبریو و خصوصیات ایمنی میگوها در هر 3 تیمار بررسی شد.

میگوها در مخازن 500 لیتری به مدت 50 روز نگهداری و روزانه به میزان 3درصد وزن بدن در چهار نوبت با غذای پلت  غذادهی شدند.دمای فاز آزمایشگاهی تحقیق در حد 28 درجه سانتیگراد،pH در محدوده 7.8تا8 و شوری در 25 پی پی تی  کنترل و نگهداری شد.میزان رشد و بازماندگی تیمارها در سه مقطع 20، 35 و 50 روزه بررسی گردید:

بر این اساس متوسط وزن میگوهای تیمار 0.25 درصد به شکل معناداری بالاتر از تیمار شاهد بود و بین تیمار شاهد و تیمار 0.125 درصد اختلاف معناداری (در این پارامتر) مشاهده نگردید.بازماندگی دو تیمار 0.25 و 0.125 هردو، از تیمار شاهد بالاتر بوده و این اختلاف نیز معنا دار برآورد شده است(P<0.05).

از نظر خصوصیات ایمنی نیز تیمار 0.25 درصد در ویژگی هائی نظیر تعداد هموسیت،درصد فاگوسیت و فعالیت سوپراکسید دسموتاز نسبت به دو تیمار دیگر به شکل معناداری برتری داشته است.

بررسی این فاکتورها در طول دوره 50 روزه در هر 10 روز یکبار انجام می شده است.

این آزمایش در شرایط مزرعه نیز انجام شده و نتایج آن به شرح جدول ذیل اعلام گردیده است:

روش کار در فاز دوم بطور خلاصه به طریق ذیل بوده است:

آزمون در فیلد تنها با دو تیمار 0.25 درصد و شاهد انجام شده و پست لاروهای 10 روزه با تراکم 104 قطعه در مترمربع در 8 استخر 0.96 هکتاری(هر تیمار 4 استخر)به مدت 100 تا 111 روز پرورش داده شدند.شوری دوره پرورش در حدود 15 تا 18 پی پی تی کنترل گردید.ابتدا میگوها به مدت 30 روز با غذای تجاری معمول غذادهی شده و پس از آن غذای تیمارها بر اساس طرح آزمایش تفکیک گردید.

نتیجه نهائی در این فاز نیز حاکی از افزایش هموسیت ها،درصد بالاتر فاگوسیت و نیز افزایش فعالیت پراکسید دیسموتاز با اختلافی معنادار نسبت به تیمار شاهد بوده است.در پارامترهای بازماندگی و به تبع آن ،تولید در هکتار (اگرچه بدون اختلاف معنا دار) نیز تیمار 0.25 درصد برتری نشان داده است.با اینحال در این مرحله، متوسط رشد میگوها در تیمار 0.25 (هرچند بدون اختلاف معنادار) از تیمار شاهد کمتر گزارش شده است که نکته قابل تأملی است و شاید ناشی از مصرف انرژی بیشتر در فیلد جهت تقویت سیستم ایمنی توسط میگوها  باشد.امری که در شرایط آزمایشگاهی احتمالاً با انرژی کمتری صورت می گرفته است.

عوامل مؤثر بر موفقیت در پرورش میگوی لیتوپنئوس وانامی

Palanikumar, P., Velmurugan, S. and Citarasu, T.

Aquaculture Asia شماره ژانویه/مارس 2011

ترجمه :علی قوام پور

(بخش پایانی)

WSSV

ویروس سندرم لکه سفید(WSSV)،ویروسی شایع در میگوهای پنائیده است .باید مجدداً بر این نکته تأکید کرد که میگوی لیتوپنئوس وانامی یک ابر میگو(Super Shrimp)نبوده و همچون سایر میگوهای پنائیده در برابر ابتلا به این بیماری ایمن نیست(Lightner-1996).مولدین گونه وانامی (از چندین نسل قبل)باید از لاروهای تولید شده در کارگاههای تکثیر SPF و استخرهای نرسری این کارگاهها و تحت شرایط بیوسکوریتی(ایمنی زیستی)تولید شده باشند.به علاوه در طول دوره نگهداری چندین بار باید مورد تست تشخیصی PCR قرار گیرند تا سلامت آنها مورد تأیید واقع شود.هرچند میگوهای وانامی که در این شرایط تولید می شوند احتمالاًنسبت به پست لاروهای صید شده از منابع وحشی سالم تر هستند ولی در محیط استخر پرورش ،تحت شرایط فاقد ایمنی زیستی و یا در معرض عوامل آلوده به ویروس لکه سفید شانس ابتلای هردو گونه یکی خواهد بود.

در میگوهای گونه وانامی شاید بروز علائم کلینیکی همچون لکه های سفید روی کاراپاس(سرسینه)و دم چندان بارز نباشد.بدن این میگوها در روزهای ابتدائی پس از آلوده شدن به ویروس لکه سفید،به رنگ قرمز کمرنگ درآمده و تعدادی تلفات نیز در کناره استخر مشاهده می شود.در میگوهای آلوده و یا در معرض استرس ،رنگ دم به رنگ شیری در آمده و یا ماهیچه ها کدر می شود.این مسئله در مواقع کمبود اکسیژن نیز حادث می شود.به همین دلیل باید توجه کرد که این علائم در اثر آلودگی به ویروس لکه سفید بروز نموده و یا نشانه کمبود اکسیژن آب است.

الگوی آلودگی میگوی وانامی نیز همچون گونه مونودون به شکل انتشار افقی و از طریق آب،ناقلین(اعم از بیولوژیک و فیزیکی)و همجنس خواری است.خرچنگ،میگوهای ریز و سایر سخت پوستان که در سواحل دریا و یا محیط مزرعه زندگی می کنند از عوامل اصلی آلودگی به شمار می آیند.

به مجرد بروز بیماری لکه سفید در هریک از استخرهای پرورش ،ابتدا باید تمامی استخرهای مزرعه را قرنطینه نمود.کارگران مزرعه باید تفکیک شده و از هرگونه تماس با مزارع اطراف و یا بین استخرهای داخل مزرعه منع گردند.از میگوهای استخرآلوده می بایست نمونه گیری به عمل آمده و برای تأیید بیماری به مراکز معتبر ارسال نمود.بهتر است نمونه هائی نیز از سایر استخرهای مجاور جهت بررسی احتمال آلودگی تهیه شده و به مراکز تشخیص ارسال گردد.درصورت تأیید آلودگی به WSSV در هریک از استخرها ،میگوهای استخرآلوده می بایستی در اسرع وقت معدوم گردند.

در تحقیقات اخیر موارد ذیل به عنوان عوامل خطر ساز(Risk Factors)شناخته شده اند :

-          آلودگی به ویروس لکه سفید در فصول بارانی و فصل زمستان شایع تر است.

-          در ماههای سرد نسبت به ماههای گرم سال ،احتمال بروز بیماری بیشتر است.

-          در دمای 32 درجه سانتیگراد یا بالاتر ،به ندرت وقوع بیماری گزارش شده است.

-          pH بالا،عامل بروز و شیوع بیماری لکه سفید است.

-          در اغلب استخرهای آلوده به ویروس لکه سفید،pH بالاتر از 8.3 گزارش شده است.

-          پائین بودن اکسیژن محلول با شیوع بیماری و تشدید تلفات نسبت مستقیم دارد.

-          شوری پائین بویژه میزان پائین کلسیم رابطه مستقیمی با شیوع WSS و تلفات سنگین نشان داده است.

به این ترتیب توصیه می شود در طول ماههای بحرانی ،پارامترهای کیفی آب بخصوص pH و اکسیژن محلول کنترل گردد.به علاوه آبهای گل آلود که سبب افت میزان اکسیژن محلول می گردند نسبت به سیستم آب سبز(Green Water)برای بروز بیماری مستعد ترند.

نتیجه گیری :

با رعایت صحیح دستورالعمل های پرورش میگو،تولید 10 تن در هکتار توقع زیادی نیست.عوامل ذیل در حصول موفقیت در پرورش میگوی وانامی از اهمیت بالائی برخوردارند:

-          آماده سازی مطلوب استخر با هدف افزایش ظرفیت تولید استخر

-          به کارگیری و ارتقاء سامانه ایمنی زیستی به منظور کاهش ریسک بیماری های شناخته شده و یا ناشناخته ویروسی حال حاضر و آینده.

-          مدیریت بهینه کیفیت آب جهت فراهم نمودن محیطی مطلوب جهت رشد میگو

-          استفاده از هوادهی به میزان کافی به منظور پیشگیری از استرس ناشی از کمبود اکسیژن و مستعد شدن میگوها نسبت به ابتلا به بیماری

-          حفظ ترکیبی متعادل از مواد معدنی موجود در آب جهت فراهم نمودن شرایط مطلوب پوست اندازی و رشد مناسب

-          بکاربستن روش پرورش بدون آلودگی به WSSV برای میگوی لیتو پتئوس وانامی

عوامل مؤثر بر موفقیت در پرورش میگوی لیتوپنئوس وانامی

Palanikumar, P., Velmurugan, S. and Citarasu, T.

Aquaculture Asia شماره ژانویه/مارس 2011

ترجمه :علی قوام پور

(بخش دوم)

کیفیت آب

رابطه موجودات آبزی با محیط آب اطراف رابطه ای حیاتی است چرا که بدن  و آبشش هایشان دائماً در ارتباط مستقیم با مواد محلول و یا معلق در این محیط می باشد.بنابراین کیفیت آب مستقیماً بر سلامت و رشد موجودات پرورشی،اثرگذار است.

آب مورد استفاده در آبزی پروری چیزی بیش از H₂Oصرف است.این آب حاوی مواد معدنی و آلی فراوانی است که مجموعاً کیفیت آب را شکل می دهند.این کیفیت ،ویژگی ثابتی نداشته ،بسیار پویا بوده و به مرور زمان ،در نتیجه فرآیندهای زیستی و عوامل محیطی تغییر میکند.

کیفیت آب در وهله نخست تحت تأثیر منبع تأمین آب است .علاوه بر این در محیط پرورش ،این ویژگی ممکن است بواسطه فرآیندهای بیولوژیک نظیر فتوسنتز،تنفس و دفع پسماندهای ناشی از سوخت و ساز ویا عوامل فیزیکی همچون دما و باد تغییر نماید.

در پرورش میگو مهمترین عوامل تعیین کننده مطلوبیت آب عبارتند از :PH،قلیائیت،اکسیژن محلول و گونه های فیتوپلانکتونی.بنابراین تمامی این عوامل بایستی در طول دوره پرورش به دقت در سطوح مناسب خود مدیریت شوند تا محیطی مطلوب برای گونه پرورشی ایجاد گردد(Boyd&Green-2002).

PH و قلیائیت

طبق تعریف،PH برابر است با لگاریتم منفی غلظت یون هیدروژن.

قرار گرفتن آبزی در مقادیر بحرانی PH می تواند برای موجود،استرس زا و یا حتی کشنده باشد.امّا در آبزی پروری اثرات غیر مستقیم و اندرکنش با سایر متغیر های محیط ،مهمتر از اثرات مستقیم PH محسوب می گردد.PHآب قویّاً تحت تأثیر فتوسنتز و تنفس قرار دارد.تنفس موجب رها شدن CO₂ در آب می شود.ترکیب CO2 با آب، اسید کربنیک(H2CO3)تولید می نماید.پس از یکسری واکنش های تعادلی برگشت پذیر ،سرانجام یونهای هیدروژن ،بیکربنات و کربنات در آب رها می گردند.یونهای کربنات و بیکربنات مواد بازی هستند که به آب ظرفیت بافری داده و به نام قلیائیت(آلکالینیتی)تام نیز موسوم هستند.به دلیل اینکه در اغلب سیستم های مدار بسته وفوق متراکم پرورش میگو ،درصد تعویض آب بسیار ناچیز است ،قلیائیت باید در مقادیر بالا حفظ شود(Tomasso&Brunt-1991).

برای برقرار نمودن  رابطه بین فتوسنتز، قلیائیت و PH ،نخست لازم است درک صحیحی از آنچه در خلال روز و شب ،از طریق واکنش های پایه در آب اتفاق می افتد به دست آوریم.

در روزهای تابستان که طول دوره تابش افزایش می یابد ،فتوسنتز شدیدتر توسط فیتوپلانکتونها ،CO2 بیشتری را از آب جذب کرده و تعادل را در قلیائیت به هم می زند به این ترتیب که تجمع یون هیدروکسیل در آب افزایش می یابد وبه این دلیل PH آب در اواخر بعداز ظهر بالا می رود.عکس این وضعیت در شب اتفاق می افتد.تنفس تمامی موجودات در استخر پرورش نظیر میگوها،باکتری ها و فیتو پلانکتونها ،CO2 آزاد نموده و هیدروکسیل تجمع یافته در طول روز با یون هیدروژن ورودی به آب استخرترکیب شده،بنابراین PH در اوائل صبح کاهش می یابد.این الگو در تمام فصل تکرار می شود اما در طول تابستان و بویژه در سیستم هائی که شکوفائی پلانکتونی شدیدتری دارند و یا قلیائیت پائین است ممکن است PH در ساعات بعد از ظهر به بالاتر از 9 افزایش یابد(به این دلیل استخرهای با قلیائیت پائین،نوسان بیشتر pH را در طول شبانه روز تجربه می نمایند).

از آنجا که سطوح بالای PH (8.7<) و قلیائیت پائین (ppm90>)مستقیماً بر رفتار تغذیه ای و پوست اندازی طبیعی میگو اثر گذار است PH و قلیائیت می بایستی در حد مطلوب حفظ گردد(8.2-7.5pH=و ppm  200-120=قلیائیت)تا شرایط محیطی مناسب برای پرورش گونه وانامی فراهم گردد.

به منظور حفظ سطوح مطلوب pH،استفاده دوره ای (دوبار در هفته) از دولومیت به میزان 80 کیلوگرم در هکتار در شب و گچ(CaSO4) به میزان 81 کیلوگرم برهکتار در خلال روز،از روز بیستم پرورش تا انتهای دوره نتایج بهتری را نسبت به روش های تجربی دیگر که در شرایط مزرعه و با تراکم ذخیره سازی بالا آزموده شده حاصل می نماید.

اکسیژن محلول

حلالیت اکسیژن در آب تابعی است از سه متغیّر دما،شوری و ارتفاع از سطح دریا.افزایش شوری و دما در فصل تابستان ،حلالیت اکسیژن در آب را کاهش می دهد.به عبارت دیگر حدّاشباع اکسیژن در آب در دمای بالا کاهش و در دمای پائین افزایش پیدا می کند.

بطور معمول، مشکلات ناشی از کاهش اکسیژن محلول در آب در فصول گرم سال بروز می نماید.شواهد نشان می دهد که تقزیباً 72% از اکسیژن محلول آب توسط فیتوپلانکتونها مصرف می شود.به این دلیل کاملاً واضح است که هوادهی در شبهای تابستان نبایستی از نظر دور نگاه داشته شود.اکثر پرورش دهندگان وانامی،در این مواقع،آخرین وعده غذادهی را در ساعت 6 عصر انجام داده و از ساعت 7 شب تا 6 صبح روز بعد ،هواده ها را به کار می اندازند.این روش در حفظ اکسیژن محلول در ساعات شب ،نتایج مطلوبی (ppm3<( در پی داشته است.

پیشنهاد می شود سطوح اکسیژن محلول صبح زود ساعت 5:30و شب حوالی ساعت 9:00کنترل شود تا از استرس ناشی از کمبود اکسیژن جلوگیری شود.بر اساس مشاهدات میدانی در مزرعه،پیشنهاد می شود به ازاء هر 100هزار قطعه بچه میگو ذخیره سازی شده ،8 اسب بخار هوادهی ،استفاده شود(؟).چیدمان و موقعیت دستگاه های هواده در وضعیت مناسب برای استفاده از هر دو جریان رفت و برگشت آب از اهمیت بالائی برخوردار است چرا که پرورش میگو با تراکم بالای ذخیره سازی ،به چرخش آب نیاز ویژه ای دارد.

فیتوپلانکتون

گونه های فیتوپلانکتون اثر مستقیمی بر پارامترهای کیفی آب دارند.حفظ تنوع مطلوب پلانکتونی،مدیریت سایر عوامل کیفی آب استخر را تسهیل می سازد.

بولوم مناسب جلبکی در استخر پرورش میگو

غالباً مشکلات ناشی از جلبک های سبز-آبی و دینوفلاژله ها در طول دوره پرورش رایج تر از سایر گونه هابوده است.

شکوفائی کنترل نشده جلبک های سبز-آبی در استخرهای آبزی پروری وسپس،مرگ و تجزیه آنها،میتواند کیفیت آب را به نحو چشمگیری دچار افت نماید چرا که لاشه این جلبک ها در مرحله تجزیه ،اکسیژن فراوانی را از ستون آب جذب نموده و به مصرف می رسانند و از سوی دیگر موجب افزایش میزان آمونیاک آب می شوند.این کاهش اکسیژن و افزایش آمونیاک به نوبه خود باعث بروز مشکلات آبششی و تنفسی ،پوست اندازی غیر طبیعی ،بیماری سستی پوسته(Soft Shell)،افت تغذیه و کاهش رشد در میگوها خواهد گردید.

بولوم جلبک سبز-آبی در استخر پرورش میگو

دینوفلاژله ها غالباً در فصل تابستان در آبهای شور مشاهده می شوند.شکوفائی این جلبک ها بر اساس نوع و تراکم رنگدانه هایشان موجب بروز رنگهای متفاوتی می گردد.بولوم گونه های فتوسنتز کننده عموماً قهوه ای - شکلاتی است حال آنکه شکوفائی گونه های غیر فتوسنتز کننده  باعث تغییر رنگ آب به خاکستری می شود.در استخرهای دارای دینوفلاژله با بولوم قهوه ای تیره،پرتوافشانی و افزایش pH ، از مشخصه های کلیدی است.

بولوم قهوه ای -شکلاتی دینوفلاژله ها در استخر پرورش میگو

بعضی دینوفلاژله ها سمّ ساکسی توکسین(Saxitoxin)تولید میکنند اما اثر کشنده این نوع جلبک ها سختی پوسته ای است که در ارتباط با افزایش pH در موارد بولوم آنها ایجاد می گردد.معمولاً برای کنترل دینوفلاژله ها از BKC استفاده می شود ور در پرورش وانامی نیز استفاده از ماده شیمیائی اثرات مطلوبی از خود نشان داده است (Garate-Lizarraga et al-2009).

 ترکیب مواد معدنی آب

علاوه بر پارامترهای کیفی اساسی در آب استخر،ترکیب مواد معدنی نیز عاملی مهم در پرورش گونه وانامی است .پوست اندازی طبیعی،مستلزم تعادل در میزان مواد معدنی است .از بین عناصر معدنی اصلی،کلسیم و منیزیم در روند پوست اندازی و تشکیل پوسته جدید ،بویژه در میگوی لیتوپنئوس وانامی، بسیار ضروری معرفی شده اند.

نسبت کلسیم و منیزیم برحسب شوری آب متغیر بوده و در جدول زیر آورده شده است :

مقایسه میگوی طبیعی(پائین) با میگوئی که در استخری با میزان پائین مواد معدنی اصلی پرورش داده شده است.

حداقل غلظت مورد نیاز جهت پوست اندازی و رشد طبیعی گونه وانامی،برای کلسیم 300 و برای منیزیم 500میلیگرم در لیتر ذکر شده است.مقادیر پائینتر از این غلظت،منجر به نرمی پوسته،اختلاف سایز،کدورت ماهیچه ها و تلفات در هنگام پوست اندازی خواهد گردید.سطوح کلسیم و منیزیم باید در هفته دو بار بررسی و کنترل شده و بر آن اساس، مواد مکمل به آب استخر افزوده شود(Chien-1989).

عوامل مؤثر بر موفقیت در پرورش میگوی لیتوپنئوس وانامی

Palanikumar, P., Velmurugan, S. and Citarasu, T.

Aquaculture Asia شماره ژانویه/مارس 2011

ترجمه :علی قوام پور

(بخش اول)

هرچند پرورش میگوی لیتوپنئوس وانامی مدتهاست بصورت گسترده ای در سراسر جهان آغاز شده ولی در کشور هند جنون پرورش وانامی نسبتاً در همین اواخر و کمی پس از معرفی این گونه به صنعت پرورش میگو دراین کشور به اوج خود رسیده است.این گونه به دلیل رشد سریع،متوسط وزن مطلوب ،تولید مناسب و نیاز به پروتئین کم در جیره،جایگزین خوبی برای گونه P.monodon محسوب میگردد.باید  توجه داشت که پرورش این گونه به سادگی قدم زدن در پارک نیست     (Briggs et al-2004)و مستلزم سرمایه گذاری ،تدابیر مدیریتی و تلاش فراوان  تا حصول نتیجه مطلوب است.

در این مقاله مشکلات رایجی که در طول دوره پرورش لیتوپنئوس وانامی در هند مشاهده شده به بحث گذاشته و روش های مقابله با آنها  بررسی  گردیده است.

آماده سازی استخر:

آماده سازی مناسب استخر روش مناسبی جهت حفظ بهداشت در استخرهای پرورش به شمار می آید.آماده سازی ،در برگیرنده مراحل ساده ای نظیر خشک کردن استخر ،شخم زنی بستر،حذف موجودات شکارچی و رقبای غذائی ،آهک پاشی و غنی سازی و فرآوری آب است.

در پایان هر دوره پرورش خشک کردن استخر  به منظور بهبود محیط استخرمؤثر بوده ،اکسیداسیون مواد تولید کننده  گازهای مضری همچون سولفید هیدروژن ،آمونیاک و متان تولید می کنند را سبب می گردد.

در حال حاضر ،اغلب پرورش دهندگان ،به دلیل قیمت مناسب محصول، ذخیره سازی لارو را در هر دوره پرورش ، یکماه پس از  اتمام دوره پرورش قبلی مجدداً آغاز می کنند.این موضوع به تدریج موجب کاهش ظرفیت تولید ،کاهش رشد،بروز مشکل در آبشش میگوها و سایر موارد خواهد گردید.

اگر تخلیه کامل استخر در فصل زمستان امکانپذیر نباشد، می بایست لجن و خاک سیاه بستر با فشار آب شسته و به خارج استخر رانده شود(Hirono -1992).

آهک پاشی به دلایل مختلف در مرحله آماده سازی انجام می شود که مهمترین این دلایل ،حفظ PH بستر و ستون آب در دامنه مناسب برای پرورش میگو است.به این منظور متناسب با PH و قلیائیت خاک ،آهک کشاورزی و یا دولومیت مورد استفاده قرار میگیرد.

هم اکنون برخی شرکت ها،دولومیت خالص ،با کیفیت مطلوبی را در بازار  عرضه می کنند و استفاده از این نوع دولومیت، خاصیت بافری مناسبی در طول دوره پرورش را در استخر موجب می شود.

برای غنی سازی آب ،میتوان از گچ(CaSo₄) به میزان 80 کیلوگرم در هکتار به اضافه ترکیبات نیتراته استفاده نمود.در حال حاضر  فرآورده های مناسبی با مقادیر مطلوب N:P:K در بازار در دسترس می باشدکه منحصراً جهت استفاده در آبزی پروری و به منظور غنی سازی واکسیداسیون خاک تولید شده است(Briggs&Fange,Smith-1994).

روش های ایمنی زیستی

بیو سکوریتی(ایمنی زیستی)باید با تأکید  بر پیشگیری از ورود ناقلین یا حامل های ویروس به استخر ها  طراحی و بکار گرفته شود.به لحاظ اینکه در در مراحل ابتدائی دوره پرورش گونه وانامی،نسبت به پنئوس مونودون، تراکم بالاتر و بالطبع سرمایه گذاری بیشتری انجام می شود،لازم است ریسک آلودگی های ویروسی از طریق اعمال کنترل و استفاده از روشهای مختلف ایمنی زیستی کاهش یابد.

تغییر گونه(از پنئوس مونودون به لیتوپنئوس وانامی) به هیچ وجه مانع بروز بیماری لکه سفید ویروسی نخواهد شد.لیتوپنئوس وانامی نسبت  به  بیماری لکه سفید ویروسی ایمن نیست و تنها با بکار بستن جدی روش های ایمنی زیستی می توان از ابتلای میگوها به WSSV جلوگیری نمود.

بنابراین ،به عنوان نخستین کار پیش از آبگیری استخر پرورش،باید استفاده از تور پرنده و خرچنگ مدّ نظر قرار گیرد.

پرورش دهندگان باید تا حد ممکن از عدم وجود هرگونه موجود زنده در استخر پرورش اطمینان حاصل نمایند.در هنگام آماده سازی استخرهای پرورش باید تمامی مجودات زنده موجوددر آب حذف شوند.کانال های ورودی و استخرذخیره نیز می بایست هرازگاهی خشک و پاکسازی گردند(بسیاری از پرورش دهندگان این نکته را رعایت نمی کنند).

ازآبگیری مستقیم باید اجتناب شود و آبگیری استخرها تنها می بایست از استخرهای فرآوری(تریتمنت)و یا حداقل استخرهای رسوبگیر انجام شود.به علاوه هنگام آبگیری باید از کیسه فیلترهای با چشمه ریز استفاده نمود.

در مرحله بهسازی و فرآوری (تریتمنت)آب ،برای حذف موجودات ناخواسته ،لازم است دوز مناسب مواد شیمیائی محاسبه و به منظور حذف ناقلین ویروس ،به آب استخر اضافه گردد.به این منظور میتوان از 30 پی پی ام (ماده فعال )پودر کلر (برای استخرهای با PH پائین )و یا 3-2پی پی ام تری کلروفن(برای استخرهای با PH بالا ) استفاده کرد(Findlay-2003).

کارکنان مزرعه نیز می بایست دستورالعمل های بهداشت شخصی نظیر استفاده از چکمه های ضد عفونی شده و یا شستن دست با KMnO₄  را پیش از ورود به محیط استخر رعایت نموده و به کار بندند.

خبر اول : سیل اخیر در کشور تایلند به دلیل محل وقوع، تاثیرات متفاوتی بر پرورش میگوی آب شور و شیرین در این کشور گذاشته است.نقشه زیر موقعیت مناطق سیل زده را نشان می دهد.

چنانکه ملاحظه می شود ،سیل مناطق مرکزی تایلند را در برگرفته که محل تجمع مزارع پرورش میگو آب شیرین بوده ،حال آنکه مزارع میگو آب شور اغلب در نقاط حاشیه ای که در نقشه بخوبی نشان داده شده واقعند.مایکل نیو،از صاحبنظران برجسته در زمینه تکثیر و پرورش میگو،با توجه به آمار تولید پرورش میگو آب شیرین در ناحیه مرکزی تایلند در سال 2009(بالغ بر 32000تن)،خسارت سیل را بر این منطقه قابل ملاحظه و چشمگیر پیش بینی نموده است.

خبر دوم:پرورش دهندگان میگو در استان آندراپرادش ،قلب پرورش میگوی هند،به واسطه سود بیشتری که از بابت پرورش گونه وانامی نسبت به مونودون عایدشان می شود،گونه پرورشی را به وانامی تغییر داده اند.با اینکه  اداره نظارت بر آبزی پروری ساحلی(CAA) در ایالت آندراپرادش تنها برای 4000هکتار از مزارع(240 مزرعه)مجوز پرورش این گونه غیر بومی را صادر کرده،سطح زیر کشت وانامی در سالجاری چیزی حدود 12000هکتار بوده است.اما مزارعی که بطور غیر قانونی اقدام به پرورش وانامی کرده اند ،برای گریز از جریمه اداره نظارت،محصول میگوی خود را از طریق مزارع دارای مجوز راهی بازار میکنند. 

منبع:Shrimp News ششم نوامبر 2011