1-سایت شریمپ نیوز: محققین دانشگاه هاروارد در تازه ترین گزارش خود که با عنوان  میگوهایتان را دور بریزید ولی پوسته شان را نگهدارید در سایت شریمپ نیوز منتشر شده از تولید ماده ای به نام Shrilk خبر داده اند که ترکیبی از کیتوزان(مشتق از پوسته میگو)با ابریشم است و استحکام آن در حد آلیاژهای آلومینیوم ولی سبکتر و ارزانتر اعلام شده است.گفتنی است از این کمپوزیت جدید که تجزیه پذیر نیز هست میتوان در صنعت و پزشکی استفاده نمود.

2-سایت شریمپ نیوز:Kalyan Kumar از هند میگوید:تصمیم دولت مبنی بر محدودیت هچری ها و مزارع پرورش میگوی مجاز جهت تکثیر و پرورش گونه وانامی سبب شده تا هر قطعه پست لاروSPF گونه لیتو پنئوس وانامی به قیمت حدود 210ریال به فروش برسد.این فعال صنعت میگو در هند معتقد است:وقت آن رسیده که نهادهای متولی،نظارت سختگیرانه تری را برای اصلاح قیمت ها اعمال نمایند.

3-سایت شریمپ نیوز:براساس گزارش وزارت کشاورزی و توسعه روستائی کشور ویتنام ،تا ماه نوامبر 2011،حدود 650430هکتار از مزارع پرورش میگوی این کشور به زیر کشت رفته که این میزان 2%نسبت به مدت مشابه در سال 2010 کاهش نشان می دهد.

از کل سطح زیر کشت فعال،618787هکتار به پرورش گونه مونودون و مابقی(31643هکتار)به پرورش گونه وانامی اختصاص داشته است.

کل میگوی پرورشی تولید شده در 11ماه از سال 2011،در حدود316729 تن بوده که 198642 تن از آن ، مونودون و118087تن را وانامی به خود اختصاص داده است.

این میزان تولید کاهشی نزدیک به 3% را نسبت به آمار 11 ماهه 2010 نشان می دهد.

از کل سطح زیر کشت امسال،81000هکتار از مزارع پرورش مونودون و 3500هکتار از مزارع وانامی دچار بیماری شده اند که منبع گزارش،دلیل اصلی را سیل اخیر می داند.

عوامل مؤثر بر موفقیت در پرورش میگوی لیتوپنئوس وانامی

Palanikumar, P., Velmurugan, S. and Citarasu, T.

Aquaculture Asia شماره ژانویه/مارس 2011

ترجمه :علی قوام پور

(بخش پایانی)

WSSV

ویروس سندرم لکه سفید(WSSV)،ویروسی شایع در میگوهای پنائیده است .باید مجدداً بر این نکته تأکید کرد که میگوی لیتوپنئوس وانامی یک ابر میگو(Super Shrimp)نبوده و همچون سایر میگوهای پنائیده در برابر ابتلا به این بیماری ایمن نیست(Lightner-1996).مولدین گونه وانامی (از چندین نسل قبل)باید از لاروهای تولید شده در کارگاههای تکثیر SPF و استخرهای نرسری این کارگاهها و تحت شرایط بیوسکوریتی(ایمنی زیستی)تولید شده باشند.به علاوه در طول دوره نگهداری چندین بار باید مورد تست تشخیصی PCR قرار گیرند تا سلامت آنها مورد تأیید واقع شود.هرچند میگوهای وانامی که در این شرایط تولید می شوند احتمالاًنسبت به پست لاروهای صید شده از منابع وحشی سالم تر هستند ولی در محیط استخر پرورش ،تحت شرایط فاقد ایمنی زیستی و یا در معرض عوامل آلوده به ویروس لکه سفید شانس ابتلای هردو گونه یکی خواهد بود.

در میگوهای گونه وانامی شاید بروز علائم کلینیکی همچون لکه های سفید روی کاراپاس(سرسینه)و دم چندان بارز نباشد.بدن این میگوها در روزهای ابتدائی پس از آلوده شدن به ویروس لکه سفید،به رنگ قرمز کمرنگ درآمده و تعدادی تلفات نیز در کناره استخر مشاهده می شود.در میگوهای آلوده و یا در معرض استرس ،رنگ دم به رنگ شیری در آمده و یا ماهیچه ها کدر می شود.این مسئله در مواقع کمبود اکسیژن نیز حادث می شود.به همین دلیل باید توجه کرد که این علائم در اثر آلودگی به ویروس لکه سفید بروز نموده و یا نشانه کمبود اکسیژن آب است.

الگوی آلودگی میگوی وانامی نیز همچون گونه مونودون به شکل انتشار افقی و از طریق آب،ناقلین(اعم از بیولوژیک و فیزیکی)و همجنس خواری است.خرچنگ،میگوهای ریز و سایر سخت پوستان که در سواحل دریا و یا محیط مزرعه زندگی می کنند از عوامل اصلی آلودگی به شمار می آیند.

به مجرد بروز بیماری لکه سفید در هریک از استخرهای پرورش ،ابتدا باید تمامی استخرهای مزرعه را قرنطینه نمود.کارگران مزرعه باید تفکیک شده و از هرگونه تماس با مزارع اطراف و یا بین استخرهای داخل مزرعه منع گردند.از میگوهای استخرآلوده می بایست نمونه گیری به عمل آمده و برای تأیید بیماری به مراکز معتبر ارسال نمود.بهتر است نمونه هائی نیز از سایر استخرهای مجاور جهت بررسی احتمال آلودگی تهیه شده و به مراکز تشخیص ارسال گردد.درصورت تأیید آلودگی به WSSV در هریک از استخرها ،میگوهای استخرآلوده می بایستی در اسرع وقت معدوم گردند.

در تحقیقات اخیر موارد ذیل به عنوان عوامل خطر ساز(Risk Factors)شناخته شده اند :

-          آلودگی به ویروس لکه سفید در فصول بارانی و فصل زمستان شایع تر است.

-          در ماههای سرد نسبت به ماههای گرم سال ،احتمال بروز بیماری بیشتر است.

-          در دمای 32 درجه سانتیگراد یا بالاتر ،به ندرت وقوع بیماری گزارش شده است.

-          pH بالا،عامل بروز و شیوع بیماری لکه سفید است.

-          در اغلب استخرهای آلوده به ویروس لکه سفید،pH بالاتر از 8.3 گزارش شده است.

-          پائین بودن اکسیژن محلول با شیوع بیماری و تشدید تلفات نسبت مستقیم دارد.

-          شوری پائین بویژه میزان پائین کلسیم رابطه مستقیمی با شیوع WSS و تلفات سنگین نشان داده است.

به این ترتیب توصیه می شود در طول ماههای بحرانی ،پارامترهای کیفی آب بخصوص pH و اکسیژن محلول کنترل گردد.به علاوه آبهای گل آلود که سبب افت میزان اکسیژن محلول می گردند نسبت به سیستم آب سبز(Green Water)برای بروز بیماری مستعد ترند.

نتیجه گیری :

با رعایت صحیح دستورالعمل های پرورش میگو،تولید 10 تن در هکتار توقع زیادی نیست.عوامل ذیل در حصول موفقیت در پرورش میگوی وانامی از اهمیت بالائی برخوردارند:

-          آماده سازی مطلوب استخر با هدف افزایش ظرفیت تولید استخر

-          به کارگیری و ارتقاء سامانه ایمنی زیستی به منظور کاهش ریسک بیماری های شناخته شده و یا ناشناخته ویروسی حال حاضر و آینده.

-          مدیریت بهینه کیفیت آب جهت فراهم نمودن محیطی مطلوب جهت رشد میگو

-          استفاده از هوادهی به میزان کافی به منظور پیشگیری از استرس ناشی از کمبود اکسیژن و مستعد شدن میگوها نسبت به ابتلا به بیماری

-          حفظ ترکیبی متعادل از مواد معدنی موجود در آب جهت فراهم نمودن شرایط مطلوب پوست اندازی و رشد مناسب

-          بکاربستن روش پرورش بدون آلودگی به WSSV برای میگوی لیتو پتئوس وانامی

عوامل مؤثر بر موفقیت در پرورش میگوی لیتوپنئوس وانامی

Palanikumar, P., Velmurugan, S. and Citarasu, T.

Aquaculture Asia شماره ژانویه/مارس 2011

ترجمه :علی قوام پور

(بخش دوم)

کیفیت آب

رابطه موجودات آبزی با محیط آب اطراف رابطه ای حیاتی است چرا که بدن  و آبشش هایشان دائماً در ارتباط مستقیم با مواد محلول و یا معلق در این محیط می باشد.بنابراین کیفیت آب مستقیماً بر سلامت و رشد موجودات پرورشی،اثرگذار است.

آب مورد استفاده در آبزی پروری چیزی بیش از H₂Oصرف است.این آب حاوی مواد معدنی و آلی فراوانی است که مجموعاً کیفیت آب را شکل می دهند.این کیفیت ،ویژگی ثابتی نداشته ،بسیار پویا بوده و به مرور زمان ،در نتیجه فرآیندهای زیستی و عوامل محیطی تغییر میکند.

کیفیت آب در وهله نخست تحت تأثیر منبع تأمین آب است .علاوه بر این در محیط پرورش ،این ویژگی ممکن است بواسطه فرآیندهای بیولوژیک نظیر فتوسنتز،تنفس و دفع پسماندهای ناشی از سوخت و ساز ویا عوامل فیزیکی همچون دما و باد تغییر نماید.

در پرورش میگو مهمترین عوامل تعیین کننده مطلوبیت آب عبارتند از :PH،قلیائیت،اکسیژن محلول و گونه های فیتوپلانکتونی.بنابراین تمامی این عوامل بایستی در طول دوره پرورش به دقت در سطوح مناسب خود مدیریت شوند تا محیطی مطلوب برای گونه پرورشی ایجاد گردد(Boyd&Green-2002).

PH و قلیائیت

طبق تعریف،PH برابر است با لگاریتم منفی غلظت یون هیدروژن.

قرار گرفتن آبزی در مقادیر بحرانی PH می تواند برای موجود،استرس زا و یا حتی کشنده باشد.امّا در آبزی پروری اثرات غیر مستقیم و اندرکنش با سایر متغیر های محیط ،مهمتر از اثرات مستقیم PH محسوب می گردد.PHآب قویّاً تحت تأثیر فتوسنتز و تنفس قرار دارد.تنفس موجب رها شدن CO₂ در آب می شود.ترکیب CO2 با آب، اسید کربنیک(H2CO3)تولید می نماید.پس از یکسری واکنش های تعادلی برگشت پذیر ،سرانجام یونهای هیدروژن ،بیکربنات و کربنات در آب رها می گردند.یونهای کربنات و بیکربنات مواد بازی هستند که به آب ظرفیت بافری داده و به نام قلیائیت(آلکالینیتی)تام نیز موسوم هستند.به دلیل اینکه در اغلب سیستم های مدار بسته وفوق متراکم پرورش میگو ،درصد تعویض آب بسیار ناچیز است ،قلیائیت باید در مقادیر بالا حفظ شود(Tomasso&Brunt-1991).

برای برقرار نمودن  رابطه بین فتوسنتز، قلیائیت و PH ،نخست لازم است درک صحیحی از آنچه در خلال روز و شب ،از طریق واکنش های پایه در آب اتفاق می افتد به دست آوریم.

در روزهای تابستان که طول دوره تابش افزایش می یابد ،فتوسنتز شدیدتر توسط فیتوپلانکتونها ،CO2 بیشتری را از آب جذب کرده و تعادل را در قلیائیت به هم می زند به این ترتیب که تجمع یون هیدروکسیل در آب افزایش می یابد وبه این دلیل PH آب در اواخر بعداز ظهر بالا می رود.عکس این وضعیت در شب اتفاق می افتد.تنفس تمامی موجودات در استخر پرورش نظیر میگوها،باکتری ها و فیتو پلانکتونها ،CO2 آزاد نموده و هیدروکسیل تجمع یافته در طول روز با یون هیدروژن ورودی به آب استخرترکیب شده،بنابراین PH در اوائل صبح کاهش می یابد.این الگو در تمام فصل تکرار می شود اما در طول تابستان و بویژه در سیستم هائی که شکوفائی پلانکتونی شدیدتری دارند و یا قلیائیت پائین است ممکن است PH در ساعات بعد از ظهر به بالاتر از 9 افزایش یابد(به این دلیل استخرهای با قلیائیت پائین،نوسان بیشتر pH را در طول شبانه روز تجربه می نمایند).

از آنجا که سطوح بالای PH (8.7<) و قلیائیت پائین (ppm90>)مستقیماً بر رفتار تغذیه ای و پوست اندازی طبیعی میگو اثر گذار است PH و قلیائیت می بایستی در حد مطلوب حفظ گردد(8.2-7.5pH=و ppm  200-120=قلیائیت)تا شرایط محیطی مناسب برای پرورش گونه وانامی فراهم گردد.

به منظور حفظ سطوح مطلوب pH،استفاده دوره ای (دوبار در هفته) از دولومیت به میزان 80 کیلوگرم در هکتار در شب و گچ(CaSO4) به میزان 81 کیلوگرم برهکتار در خلال روز،از روز بیستم پرورش تا انتهای دوره نتایج بهتری را نسبت به روش های تجربی دیگر که در شرایط مزرعه و با تراکم ذخیره سازی بالا آزموده شده حاصل می نماید.

اکسیژن محلول

حلالیت اکسیژن در آب تابعی است از سه متغیّر دما،شوری و ارتفاع از سطح دریا.افزایش شوری و دما در فصل تابستان ،حلالیت اکسیژن در آب را کاهش می دهد.به عبارت دیگر حدّاشباع اکسیژن در آب در دمای بالا کاهش و در دمای پائین افزایش پیدا می کند.

بطور معمول، مشکلات ناشی از کاهش اکسیژن محلول در آب در فصول گرم سال بروز می نماید.شواهد نشان می دهد که تقزیباً 72% از اکسیژن محلول آب توسط فیتوپلانکتونها مصرف می شود.به این دلیل کاملاً واضح است که هوادهی در شبهای تابستان نبایستی از نظر دور نگاه داشته شود.اکثر پرورش دهندگان وانامی،در این مواقع،آخرین وعده غذادهی را در ساعت 6 عصر انجام داده و از ساعت 7 شب تا 6 صبح روز بعد ،هواده ها را به کار می اندازند.این روش در حفظ اکسیژن محلول در ساعات شب ،نتایج مطلوبی (ppm3<( در پی داشته است.

پیشنهاد می شود سطوح اکسیژن محلول صبح زود ساعت 5:30و شب حوالی ساعت 9:00کنترل شود تا از استرس ناشی از کمبود اکسیژن جلوگیری شود.بر اساس مشاهدات میدانی در مزرعه،پیشنهاد می شود به ازاء هر 100هزار قطعه بچه میگو ذخیره سازی شده ،8 اسب بخار هوادهی ،استفاده شود(؟).چیدمان و موقعیت دستگاه های هواده در وضعیت مناسب برای استفاده از هر دو جریان رفت و برگشت آب از اهمیت بالائی برخوردار است چرا که پرورش میگو با تراکم بالای ذخیره سازی ،به چرخش آب نیاز ویژه ای دارد.

فیتوپلانکتون

گونه های فیتوپلانکتون اثر مستقیمی بر پارامترهای کیفی آب دارند.حفظ تنوع مطلوب پلانکتونی،مدیریت سایر عوامل کیفی آب استخر را تسهیل می سازد.

بولوم مناسب جلبکی در استخر پرورش میگو

غالباً مشکلات ناشی از جلبک های سبز-آبی و دینوفلاژله ها در طول دوره پرورش رایج تر از سایر گونه هابوده است.

شکوفائی کنترل نشده جلبک های سبز-آبی در استخرهای آبزی پروری وسپس،مرگ و تجزیه آنها،میتواند کیفیت آب را به نحو چشمگیری دچار افت نماید چرا که لاشه این جلبک ها در مرحله تجزیه ،اکسیژن فراوانی را از ستون آب جذب نموده و به مصرف می رسانند و از سوی دیگر موجب افزایش میزان آمونیاک آب می شوند.این کاهش اکسیژن و افزایش آمونیاک به نوبه خود باعث بروز مشکلات آبششی و تنفسی ،پوست اندازی غیر طبیعی ،بیماری سستی پوسته(Soft Shell)،افت تغذیه و کاهش رشد در میگوها خواهد گردید.

بولوم جلبک سبز-آبی در استخر پرورش میگو

دینوفلاژله ها غالباً در فصل تابستان در آبهای شور مشاهده می شوند.شکوفائی این جلبک ها بر اساس نوع و تراکم رنگدانه هایشان موجب بروز رنگهای متفاوتی می گردد.بولوم گونه های فتوسنتز کننده عموماً قهوه ای - شکلاتی است حال آنکه شکوفائی گونه های غیر فتوسنتز کننده  باعث تغییر رنگ آب به خاکستری می شود.در استخرهای دارای دینوفلاژله با بولوم قهوه ای تیره،پرتوافشانی و افزایش pH ، از مشخصه های کلیدی است.

بولوم قهوه ای -شکلاتی دینوفلاژله ها در استخر پرورش میگو

بعضی دینوفلاژله ها سمّ ساکسی توکسین(Saxitoxin)تولید میکنند اما اثر کشنده این نوع جلبک ها سختی پوسته ای است که در ارتباط با افزایش pH در موارد بولوم آنها ایجاد می گردد.معمولاً برای کنترل دینوفلاژله ها از BKC استفاده می شود ور در پرورش وانامی نیز استفاده از ماده شیمیائی اثرات مطلوبی از خود نشان داده است (Garate-Lizarraga et al-2009).

 ترکیب مواد معدنی آب

علاوه بر پارامترهای کیفی اساسی در آب استخر،ترکیب مواد معدنی نیز عاملی مهم در پرورش گونه وانامی است .پوست اندازی طبیعی،مستلزم تعادل در میزان مواد معدنی است .از بین عناصر معدنی اصلی،کلسیم و منیزیم در روند پوست اندازی و تشکیل پوسته جدید ،بویژه در میگوی لیتوپنئوس وانامی، بسیار ضروری معرفی شده اند.

نسبت کلسیم و منیزیم برحسب شوری آب متغیر بوده و در جدول زیر آورده شده است :

مقایسه میگوی طبیعی(پائین) با میگوئی که در استخری با میزان پائین مواد معدنی اصلی پرورش داده شده است.

حداقل غلظت مورد نیاز جهت پوست اندازی و رشد طبیعی گونه وانامی،برای کلسیم 300 و برای منیزیم 500میلیگرم در لیتر ذکر شده است.مقادیر پائینتر از این غلظت،منجر به نرمی پوسته،اختلاف سایز،کدورت ماهیچه ها و تلفات در هنگام پوست اندازی خواهد گردید.سطوح کلسیم و منیزیم باید در هفته دو بار بررسی و کنترل شده و بر آن اساس، مواد مکمل به آب استخر افزوده شود(Chien-1989).

سایت شریمپ نیوز به تازگی چند آیتم خبری جدید را در بخش اخبار قرار داده بود که دو خبر از مهمترین آنها را در زیر مشاهده میفرمائید:

بروز بیماری لکه سفید در عربستان:

شرکت جیزان(سهامی عام)روز چهارم دسامبر ،از بروز بیماری لکه سفید ویروسی در مزرعه خود خبر داد.این شرکت،پنجمین شرکت تأمین  محصولات کشاورزی کشور عربستان سعودی شناخته می شود .در متن خبر تنها به این عبارت کوتاه اکتفا شده با اینحال به منظور تکمیل  گزارش بد نیست مختصری در خصوص مزرعه پرورش میگو شرکت جیزان توضیح داده شود.

فعالیت شرکت JAZADCO(Jazan Development Company) در زیر بخش کشاورزی و آبزی پروری می باشد.این شرکت در سال 2009مزرعه ای به مساحت 440 هکتار جهت پرورش میگوبا هدف تولید 3300تن میگو پرورشی در سال  احداث کرد .کارخانه فرآوری و مزرعه پرورش شرکت جیزان،گواهینامه ISO22000وHACCP را دریافت کرده و تا ژانویه امسال(زمان انتشار گزارش مرجع) در پی کسب مجوز اتحادیه اروپا(EU) برای محصولات خود نیز بوده است.

توسعه سریع پرورش میگو لیتوپنئوس وانامی در هند:

متن اصلی این گزارش در آخرین شماره از مجله آبزی پروری آسیا اقیانوسیه آورده شده که چند روز پیش نیز در گروه اینترنتی آبزیستان به اشتراک گذاشته شد.در سایت شریمپ نیوز خلاصه ای از همان گزارش به شرح ذیل آورده شده:

-انتظار می رود تولید میگو وانامی تا پایان سال 2011 در هند به مرز 60000تن بالغ شود.تراکم ذخیره سازی در مزارع زیر کشت گونه وانامی 40 قطعه در مترمربع بوده هرچند سازمان آبزی پروری ساحلی هند مجوز ذخیره سازی را تا 60 قطعه در متر مربع نیز صادر کرده بود.وزن زمان برداشت میگوها پس از 110 (می نیمم)تا 150 (ماکزیمم)روزبین 25 تا 40 گرم بوده است.متوسط برداشت از هر هکتار8تن اعلام شده در حالیکه مزارع دو دوره پرورش در سال را انجام داده اند(به عبارتی 16 تن در هکتار در هر سال).متوسط بازماندگی 70 درصد و مشکلات عمده در طول دوره پرورش بیماری لکه سفید ویروسی،ویبریو و کندی رشد عنوان شده است. میگوهای تولید شده عمدتاً صادر شده اند هرچند کشش بازارهای داخلی نیز برای میگوهای کوچکتر رو به افزایش است.

امّا شرایطی که سازمان آبزی پروری ساحلی هند برای صدور مجوز پرورش وانامی قرار داده نیز جالب است:

-          پیاده سازی و اعمال روشهای ایمنی زیستی(مثل ما)

-          پیاده سازی سیستم تصفیه پساب(باز هم مثل ما)

-          مزارع دارای سیستم تعویض آب صفر(Zero Exchange)از اولویت برخورداربوده اند(چه شباهتی !غلط نکنم از دستورالعمل های ما یه نسخه کش رفته اند).

-          مزارعی که برای آنها مجوز پرورش وانامی صادر شده حق پرورش سایر گونه های سخت پوستان را نداشته اند.

در ابتدا پرورش میگوی وانامی در هند منحصر به مزارع بزرگ در استان آندراپرادش بود که اقدامات ایمنی زیستی را بکاربسته و از نظر زیربنائی نیز حائز تجهیزات مورد نیاز بوده اند.اما هم اکنون مزارع کوچکتری  در استانهای اوریسا (Orissa) و چنای(Chennai) نیز این مجوز را دریافت کرده اند.

در استان بنگال غربی ،پرورش دهندگان میگو تنها گونه مونودون را پرورش می دهند.

تمامی 68 کارگاه تکثیردارای مجوز تولید پست لارو وانامی ،لازم بود پست لاروهای SPF  از مولدین وارداتی تولید نمایند.این مولدین پس از ورود به کشور ابتدا به مدت 5 روز در مرکز آبزی پروری راجیو گاندی در چنای(Chennai) قرنطینه شده بودند.

در سال 2008در جزایر Nicobar&Andaman ،مقابل سواحل جنوب غربی تایلند ،مرکز آبزی پروری راجیو گاندی ،اقدام به احداث مرکز مولد سازی و اصلاح نژاد میگوی پنئوس مونودون نمود.تاکنون نسل دوم مولدین پرورشی پنئوس مونودون در این مرکز تولید شده و طبق اعلام سایت شریمپ نیوز،اولین محموله پست لارو SPF این مرکز در ژانویه 2012 در مقیاس تجاری تولید خواهد گردید.در اینخصوص باید گفت تأمین مالی پروژه بر عهده مرکز راجیو گاندی و تحت نظارت سازمان توسعه صادرات محصولات دریائی(MPEDA) هند بوده که ازمشاورین آمریکائی و تیمی از متخصصین خبره جهت کنترل بیوسکوریتی در تجهیزات و بخشهای مختلف خود بهره می گیرد(من بعید میدونم این مرکز موفق بشه چون اولاً از مشاور بهره میگیره و ثانیاً متخصصین خبره بیوسکوریتیش رو کنترل میکنن.مرد باید روی پای خودش بایسته.تازه کار میگو که با این اداو اصولها جور در نمیاد.مشاور!!!انگار شورای شهره نه مرکز مولد سازی).

عوامل مؤثر بر موفقیت در پرورش میگوی لیتوپنئوس وانامی

Palanikumar, P., Velmurugan, S. and Citarasu, T.

Aquaculture Asia شماره ژانویه/مارس 2011

ترجمه :علی قوام پور

(بخش اول)

هرچند پرورش میگوی لیتوپنئوس وانامی مدتهاست بصورت گسترده ای در سراسر جهان آغاز شده ولی در کشور هند جنون پرورش وانامی نسبتاً در همین اواخر و کمی پس از معرفی این گونه به صنعت پرورش میگو دراین کشور به اوج خود رسیده است.این گونه به دلیل رشد سریع،متوسط وزن مطلوب ،تولید مناسب و نیاز به پروتئین کم در جیره،جایگزین خوبی برای گونه P.monodon محسوب میگردد.باید  توجه داشت که پرورش این گونه به سادگی قدم زدن در پارک نیست     (Briggs et al-2004)و مستلزم سرمایه گذاری ،تدابیر مدیریتی و تلاش فراوان  تا حصول نتیجه مطلوب است.

در این مقاله مشکلات رایجی که در طول دوره پرورش لیتوپنئوس وانامی در هند مشاهده شده به بحث گذاشته و روش های مقابله با آنها  بررسی  گردیده است.

آماده سازی استخر:

آماده سازی مناسب استخر روش مناسبی جهت حفظ بهداشت در استخرهای پرورش به شمار می آید.آماده سازی ،در برگیرنده مراحل ساده ای نظیر خشک کردن استخر ،شخم زنی بستر،حذف موجودات شکارچی و رقبای غذائی ،آهک پاشی و غنی سازی و فرآوری آب است.

در پایان هر دوره پرورش خشک کردن استخر  به منظور بهبود محیط استخرمؤثر بوده ،اکسیداسیون مواد تولید کننده  گازهای مضری همچون سولفید هیدروژن ،آمونیاک و متان تولید می کنند را سبب می گردد.

در حال حاضر ،اغلب پرورش دهندگان ،به دلیل قیمت مناسب محصول، ذخیره سازی لارو را در هر دوره پرورش ، یکماه پس از  اتمام دوره پرورش قبلی مجدداً آغاز می کنند.این موضوع به تدریج موجب کاهش ظرفیت تولید ،کاهش رشد،بروز مشکل در آبشش میگوها و سایر موارد خواهد گردید.

اگر تخلیه کامل استخر در فصل زمستان امکانپذیر نباشد، می بایست لجن و خاک سیاه بستر با فشار آب شسته و به خارج استخر رانده شود(Hirono -1992).

آهک پاشی به دلایل مختلف در مرحله آماده سازی انجام می شود که مهمترین این دلایل ،حفظ PH بستر و ستون آب در دامنه مناسب برای پرورش میگو است.به این منظور متناسب با PH و قلیائیت خاک ،آهک کشاورزی و یا دولومیت مورد استفاده قرار میگیرد.

هم اکنون برخی شرکت ها،دولومیت خالص ،با کیفیت مطلوبی را در بازار  عرضه می کنند و استفاده از این نوع دولومیت، خاصیت بافری مناسبی در طول دوره پرورش را در استخر موجب می شود.

برای غنی سازی آب ،میتوان از گچ(CaSo₄) به میزان 80 کیلوگرم در هکتار به اضافه ترکیبات نیتراته استفاده نمود.در حال حاضر  فرآورده های مناسبی با مقادیر مطلوب N:P:K در بازار در دسترس می باشدکه منحصراً جهت استفاده در آبزی پروری و به منظور غنی سازی واکسیداسیون خاک تولید شده است(Briggs&Fange,Smith-1994).

روش های ایمنی زیستی

بیو سکوریتی(ایمنی زیستی)باید با تأکید  بر پیشگیری از ورود ناقلین یا حامل های ویروس به استخر ها  طراحی و بکار گرفته شود.به لحاظ اینکه در در مراحل ابتدائی دوره پرورش گونه وانامی،نسبت به پنئوس مونودون، تراکم بالاتر و بالطبع سرمایه گذاری بیشتری انجام می شود،لازم است ریسک آلودگی های ویروسی از طریق اعمال کنترل و استفاده از روشهای مختلف ایمنی زیستی کاهش یابد.

تغییر گونه(از پنئوس مونودون به لیتوپنئوس وانامی) به هیچ وجه مانع بروز بیماری لکه سفید ویروسی نخواهد شد.لیتوپنئوس وانامی نسبت  به  بیماری لکه سفید ویروسی ایمن نیست و تنها با بکار بستن جدی روش های ایمنی زیستی می توان از ابتلای میگوها به WSSV جلوگیری نمود.

بنابراین ،به عنوان نخستین کار پیش از آبگیری استخر پرورش،باید استفاده از تور پرنده و خرچنگ مدّ نظر قرار گیرد.

پرورش دهندگان باید تا حد ممکن از عدم وجود هرگونه موجود زنده در استخر پرورش اطمینان حاصل نمایند.در هنگام آماده سازی استخرهای پرورش باید تمامی مجودات زنده موجوددر آب حذف شوند.کانال های ورودی و استخرذخیره نیز می بایست هرازگاهی خشک و پاکسازی گردند(بسیاری از پرورش دهندگان این نکته را رعایت نمی کنند).

ازآبگیری مستقیم باید اجتناب شود و آبگیری استخرها تنها می بایست از استخرهای فرآوری(تریتمنت)و یا حداقل استخرهای رسوبگیر انجام شود.به علاوه هنگام آبگیری باید از کیسه فیلترهای با چشمه ریز استفاده نمود.

در مرحله بهسازی و فرآوری (تریتمنت)آب ،برای حذف موجودات ناخواسته ،لازم است دوز مناسب مواد شیمیائی محاسبه و به منظور حذف ناقلین ویروس ،به آب استخر اضافه گردد.به این منظور میتوان از 30 پی پی ام (ماده فعال )پودر کلر (برای استخرهای با PH پائین )و یا 3-2پی پی ام تری کلروفن(برای استخرهای با PH بالا ) استفاده کرد(Findlay-2003).

کارکنان مزرعه نیز می بایست دستورالعمل های بهداشت شخصی نظیر استفاده از چکمه های ضد عفونی شده و یا شستن دست با KMnO₄  را پیش از ورود به محیط استخر رعایت نموده و به کار بندند.

سایت شریمپ نیوز به تازگی از قول یکی از اعضاء خود،آماری از تولید میگو(آب شیرین و شور)در کشور هند(مربوط به دوره پرورش 2010و2011) منتشر کرده که جدول تولید میگو آب شور آن برای من تا حدی جالب بود.شاید باور آن سخت باشد ولی کشوری که جزء کشورهای صاحب فن در امر تکثیر و پرورش میگو در آسیا و جهان به شمار می رود متوسط تولید سایتهای مختلف آن در استانهای تولید کننده کمتر از 1.5 تن در هکتار است.البته این مسئله را بنده نه تنهاعیب نمی دانم بلکه  معتقدم این موضوع ،شاید بیانگر تقیّد دست اندرکاران تولید میگوی هند به ضوابط توسعه پایدار در صنعت آبزی پروری  باشد.این واقعیت را در ردیف انتهائی جدول نیز میتوان درک نمود.جائیکه ناخودآگاه  ضرب المثل معروف را تداعی مینماید که((رهرو آن نیست که گه تند و گهی خسته رود....رهرو آن است که آهسته و پیوسته رود)) در واقع این موضوع تاکنون نیز صادق بوده و کارشناسان میگوی کشور هند در کنار مهارت نسبی در زمینه بیوتکنیک تکثیر و پرورش همواره به سلامت تولید هم معروف بوده اند.در زیر ،ابتدا نقشه جانمائی استانهای ساحلی تولید کننده میگوی هند و سپس جدول درج شده در خبر را تقدیم نموده ام:

 امّا یک نکته جالب دیگر اینکه ،جایگاه آمار در دنیا با کشور ما زمین تا آسمان تفاوت دارد.کسی از ارائه آمارهای اینچنینی (حتی بفرض غیر واقعی بودن آن) در کشور ما نمونه ای  سراغ دارد؟اگر آمار واقعی بدهید و جائی خدای ناکرده به فردی یا تشکیلاتی مستقیم یا غیر مستقیم بربخورد،یک واویلا،واگر غیر واقعی باشد و باد به گوش نهادها ی ناظر یا دایگان دلسوز تر از مادر برساند ،نه به دلیل غیر واقعی بودن بلکه به نیّت بالا رفتن از ویرانه های آمارپراکن بینوا،یک وامصیبت دیگر.

اینکه عضو محترم شریمپ نیوز چنین آماری را عنوان می کند ،به سهم خود واجد ارزشی است و اینکه در اینجا آمار اینهمه مظلوم است ...بگذریم.

طرح مدرسه در مزرعه در صنعت آبزی پروری هند

طرح مدرسه در مزرعه نخستین بار توسط سازمان فائو در سال 1989 در جاوه اندونزی اجرا شد.پس از آن به قاره آفریقا و سپس به آمریکای جنوبی راه یافت.اما به تدریج با توجه به موفقیت این نوع مدارس ترویجی در حوزه کشاورزی،این  مدرسه ها که مدارس بدون دیوار نیز لقب گرفته اند،به سایر زیر بخش ها نیز راه یافتند به طوریکه دولتهای گویان و سوازیلند در سال 2003 جایزه سازمان خواروبار جهانی ملل متحد را به دلیل توفیق در اجرای طرح مدرسه در مزرعه در کشت توأم ماهی و برنج دریافت نمودند.

از آن پس تا پایان سال 2005 حدود 75 کشور در سراسر جهان از این طرح استقبال کردند .

در حوزه شرق آسیا نخستین بار کشور بنگلادش در سال 2006 منحصراً این مدارس را توسط سازمانهای نیمه خصوصی آموزش و ترویج کشاورزی در حوزه آبزی پروری اجرا نمود.اکنون کشور هند با هدف افزایش قدرت تصمیم گیری پرورش دهندگان آبزیان این مدارس را راه اندازی نموده و نتایج مطلوبی نیز گرفته است.

هدف از تأسیس این مدارس اعطای قدرت به پرورش دهنده در موارد زیر است:

- تجزیه و تحلیل سیستم پرورشی مورد استفاده در مزارع خود

-  یافتن مشکلات موجود در سیستم پرورش

-  بررسی راههای مختلف در حل مشکل یا ارتقاء راندمان تولید

- انتخاب بهترین راه حل جهت رفع مشکل و یا ارتقاء راندمان تولید

منبع(Aquaculture Asia magazine  ، شماره جولای/سپتامبر2011) ترجمه و تلخیص : علی قوام پور

-