در این پست ترجیح دادم یک بحث تکمیلی در خصوص مارکرهای قابل کاربرد در اصلاح نژاد آبزیان و مولد سازی داشته باشم.
هرچند تحقیق بر روی مارکرها یا نشانگرهای ژنتیک مولکولی تقریباً از اواسط قرن بیستم شروع شد اما،از حدود 3دهه پیش بکارگیری این ابزار در تعیین توالی ژنوم جانداران و پس از آن در ژنتیک جمعیت و حتی در بعضی موارد،تعیین جنسیت آغاز گردید.
اما از این مقدمه که بگذریم،امروزه انواع مختلفی از مارکرها در مطالعات ژنتیکی منجمله ژنتیک جمعیت بکارگرفته میشوند که این تنوع استفاده اغلب بواسطه محدودیتها و مزایای هر نوع نشانگر بوده است.
یکی از مواردی که سبب این تنوع و گوناگونی در استفاده از مارکرها شده ،همبارز و یا غالب بودن مارکرهاست.به عبارتی برخی مارکرها تنها آلل غالب را در الگوهای خود نمایش می دهند و بود و نبود یک آلل غالب را از آنها می توان استنباط کرد.تا آنجا که به بحث میگو مربوط است میتوان گفت با استفاده از این مارکرها میتوان فواصل ژنتیکی زیر گونه ها یا فاصله ژنتیکی جمعیت های مختلف میگو در مناطق جغرافیائی مختلف(مقایسه سمی سولکاتوس بوشهر با لارک و یا آفی نیس خوزستان با بوشهر و هرمزگان)را تعیین کرد.
اما بعضی مارکرها همبارز هستند یعنی در جایگاههای آللی،قادرند آلل غالب و مغلوب را همزمان در الگو نمایش دهند.در گزینش مولدین برای اصلاح نژاد و مولد سازی این مارکرها بطور معمول از کارائی بیشتری نسبت به مارکرهای بارز(غالب)برخوردارند.
از گروه اول میتوان به AFLP،RFLP و RAPD(رپید)اشاره نمود و از گروه دوم(همبارز)هم معروفترین مارکرهایی که اکنون مورد استفاده هستندSNP(اسنیپ) و ریزماهواره ها(Microsatellites)را میتوان نام برد.
اما برای استفاده ما از مارکرهائی که امروزه در فعالیتهای تحقیقاتی مورد استفاده قرار میگیرند محدودیتهای فراوانی وجود دارد که از جمله این محدودیتها باید به عدم ردیف یابی ژنوم میگوهای مولد(البته در خصو میگوی وانامی میتوان به رفرنس های خارجی مراجعه کرد)و دیگری بحث هزینه های اجرائی است.
پیشنهاد می شود در صورت اجماع مدیران تصمیم گیرنده بر ضرورت بحث مولد سازی میگوی وانامی در کشور،در زمینه ژنتیک و بیوتکنولوژی این عرصه از فعالیت نیز بطور جدی تصمیم گیری و در اینخصوص نخست جایگاه مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی در نظر گرفته شود.
به امید روزی که شاهد انتشار خبر " تولید مولدین اصلاح شده و سریع الرشد میگو گونه وانامی در کشورایران"در سایتهای جهانی آبزی پروری باشیم.
