آبزیستان Abzistan

وبلاگ شیلات،آبزی پروری و علوم زیستی

آبزی پروری در کشور چین
ساعت ۱:٠٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٢/٤   کلمات کلیدی: چین ،آبزی پروری


آبزی پروری در کشور چین(1)

 

 

ترجمه :علی قوام پور

مقدمه :

مقاله ای که در زیر تقدیم می شود،بخش اول از مجموعه ای است تحت عنوان "مروری بر آبزی پروری در کشور چین" ، که در خصوص بزرگترین اقتصاد آبزی پروری جهان توسط دفتر حمایت ازفعالیت های  اقتصادی کشور هلند(NBSO) در دالیان چین در بهار 2010گردآوری شده است.ظرف چند سال گذشته ،محققان و دانشجویانی که اندکی با آمار شیلات و آبزی پروری جهان سروکار داشته اند به کرّات نمودارهای سازمان فائو را با این عبارت و یا شبیه به آن ملاحظه نموده اند که "آمار بدون احتساب چین" و سپس "آمار مربوط به تولید کشور چین" که به معنای بزرگی و تأثیر قابل ملاحظه ارقام مربوط به کشور چین در قیاس با سایر کشورهای جهان است.به راستی دلیل این رشد چیست؟آیا صرفاً جمعیت بالا و یا برخورداری از سرزمین پهناور می تواند چنین فاصله ای با سایر کشورهای جهان ایجاد نماید؟آیا این رشد دفعتاً و یک شبه ایجاد شده و یا مردم چین و حکومت آن راه و نقشه مشخصی برای نیل به آن داشته اند؟چرا الگوهای اقتصادی نظیر برنامه های توسعه اقتصادی در کشور ما در بسیاری از موارد راه به جائی نبرده  اما در  چین ،منشأ تحوّلاتی عظیم شده اند؟ برنامه ریزان چینی چه تفاوتی با برنامه ریزان و سیاستگذاران دیگر در زمینه کار اقتصادی داشته و دارند؟چرا چین به رغم درصد بالای فقر و بیسوادی در کمتر از نیم قرن گذشته مبدّل به دومین قدرت اقتصادی جهان شده است؟هرچند در این مقاله تنها به مسیر توسعه در زمینه های شیلاتی و آبزی پروری کشور چین پرداخته شده است با اینحال شاید بتوان مشت را نمونه خروار دانست و "حدیث مفصّل"توسعه را از این مقاله "مجمل" برخواند.

 جمهوری خلق چین با مساحتی در حدود 9.6 میلیون کیلومتر ، جمعیتی بالغ بر 1300میلیون نفر و رشد سالانه جمعیت به میزان 0.6 درصد ،به 22 استان ،4 شهر با مدیریت مستقیم ،5 منطقه خودمختار و 2 منطقه تقسیماتی ویژه (هنگ کنگ و ماکائو)تقسیم گردیده است.سیستم حکومتی چین نظام تک حزبی است که در آن حزب حاکم ،مسیرتوسعه  اقتصادی و اجتماعی کشور را تحت نام "برنامه پنج ساله توسعه " تدوین می نماید. در زمان تدوین این گزارش ، مبنای روند اجرائی در این کشور، برنامه توسعه پنجساله یازدهم (2010-2006) بوده است.

در خلال توجه ویژه ای که به توسعه اقتصادی ظرف سالهای اخیر در دنیا معطوف بوده،کشور چین به دومین اقتصاد بزرگ جهان مبدّل گردیده است.با اینحال،با توجه به افزایش تدریجی هزینه ها در سراسر جهان،چالش جدید فراروی اقتصاد چین،یافتن راهی جهت گذار از اقتصادی مبتنی بر هزینه تولید اندک ، با ارزش افزوده نسبتاً پائین به اقتصادی دانش محور با قابلیت رقابت در بازارهای جهانی خواهد بود.

چالش دیگر،توسعه هرچه سریع تر مناطق روستائی است که در سال های اخیر و در سایه رشد اقتصادی ،به فراموشی سپرده شده بودند،با این هدف که از بروز تنش های اجتماعی جلوگیری نموده و ثبات اقتصادی حفظ شود.

به این ترتیب ، این مسئله که چرا حکومت مرکزی توسعه هرچه بیشتر زیر بخش کشاورزی (از جمله آبزی پروری) را در اولویت بالاتری قرار داده ،بهتر درک می شود چرا که با این راهکار، هم زمان، برای هر دو چالش مذکور راه حل مناسبی ارائه خواهد گردید.

توسعه آبزی پروری در کشور چین

تاریخ آبزی پروری چین،به حدود 2500 سال پیش و در واقع به پرورش کپور در استخر باز می گردد.در آن زمان،بچه ماهی های انگشت قد کپور از رودخانه یانگ تسه صید شده و برای پرورش به استخرهای خاکی منتقل می شدند.از آن زمان تا به امروز، پرورش آبزیان آب شیرین در چین  ،دائماً در حال رشد و گسترش بود.تا اینکه در سال های ابتدای قرن بیستم،به واسطه کاهش بچه ماهی که از منابع وحشی تأمین می گردید،این توسعه دچار افت شد.این موضوع ،بخش دولتی را در جهت ایفای نقشی کاراتر در توسعه آبزی پروری به فعالیت بیشتری واداشت.ایفای این نقش در زمینه های متعددی از "تأمین بچه ماهی از طریق تکثیر مصنوعی گرفته تا معرفی گونه های جدید،توسعه آبزی پروری دریائی و انتقال تکنولوژی به مناطق روستائی به منظور ترغیب کشاورزان به امر آبزی پروری" صورت پذیرفت.

پس از اجرای سیاست درهای باز در 1978،توسعه آبزی پروری در زمینه هائی نظیر ورود گونه های جدید ، فنآوری های نوین و نیز شرکت های بزرگ و با سابقه به صنعت در کنار ایجاد بخش های اقتصادی جدیدی به جز تعاونی ها و فعالیت های اقتصادی محدود ایالتی(همچون شرکت های خصوصی و فعالیت های مشارکتی با سرمایه گذاران خارجی) ،رشد خود را با سرعتی بیش از پیش ادامه داد.

بخش دولتی،هنوز هم مهمترین نقش را در تسهیل توسعه آبزی پروری چین  بر عهده دارد.در حقیقت ،نظام دیوانسالاری دولتی در بخش شیلات،به تناسب رشد و توسعه این صنعت و به منظور تسهیل در ایجاد بستر رشد برای این فعالیت،گسترش بیشتری یافته است.

نمودار زیر نقش دولت را در سه سطح نمایش داده است :

سطح 1،ناظر بر بخش های قانونی و سیاستگزاری کشوری و منطقه ای  در حوزه شیلات و آبزی پروری است.نقش این نهادها،تبیین و تفسیر اهداف مشخص شده در برنامه های پنجساله توسعه ، و فراهم نمودن زیر ساخت های توسعه این زیر بخش  است.در سطح 2، پژوهشکده های تحقیقات جهت اجرای پروژه های تحقیق و توسعه(R&D) و آموزش قرار دارند.فرهنگستان علوم شیلاتی چین و پژوهشکده های ملی تحقیقات شیلاتی مراکز اصلی آموزش و اجرای پروژه های تحقیق و توسعه بوده و مراکز تحقیقاتی و آموزشگاه های محلی ، نهادهای آموزشی و تطبیقی برای انتقال نتایج تحقیقات به سطوح اجرائی و بومی سازی این نتایج محسوب می گردند.در نهایت سطح 3 عبارت  از مراکز ترویج فنآوری می باشد که به شرکت ها و مزرعه داران در هر منطقه ،روش بکارگیری تکنولوژی ها و علوم نوین را که توسط مراکز تحقیقات معرفی شده ،یاری می رسانند.

 

برنامه پنجساله یازدهم دولت چین در زیر بخش آبزی پروری :

امروزه، توسعه آبزی پروری،بر دو هدف کاهش فشار بر ذخایر طبیعی و افزایش سطح زیر کشت بنا نهاده شده است.با اینحال، بهره برداری ازذخایر طبیعی به صورتی مفید و کارآمد انجام نگرفته و در زمینه پرورش مصنوعی آبزیان نیز ،مشکل بیماری ها هنوز از چالش های اساسی به شمار می روند.

یازدهمین برنامه پنجساله توسعه دولت چین در زیر بخش آبزی پروری ،با هدف توسعه فنآوری های نوین و بهداشت در آبزی پروری تدوین شده است.مهم ترین موارد تأکید شده در این برنامه در زیر آورده شده است :

1-      افزایش 50 درصدی سرعت انتقال دستاوردهای علوم و فنآوری به بخش تولید انبوه و تجاری

2-      استقرار و اجرای سامانه  تولید لارو و بچه ماهی مطلوب و بکارگیری فنآوری اصلاح نژاد و مولد سازی متناسب با هدف یاد شده.پرورش 10 گونه یا نژاد جدید از آبزیان پرورشی.

3-      بهبود در روش های حفاظت  از منابع و بوم سازگان آبزیان ، اجرای روش های علمی در مناطق صید گونه های خاص،پیشگیری از آلودگی آبها و احیاء محیط زیست به منظور برداشت بهینه از ذخایر.

4-      افزایش درصد محصولات فرآوری شده آبزیان از 35 به 45 درصد و توسعه تکنولوژی فرآوری و ایجاد ارزش افزوده.

5-      پیشرفت در زمینه روش های  پیشگیری از بیماری ها در موجودات پرورشی و امنیت غذائی.تولید 6 نوع غذای ترکیبی و 4 نوع واکسن جهت آبزیان.

در خلال سال های اجرای این برنامه ،تدوین قوانین در زمینه شیلات و آبزی پروری پیشرفت قابل ملاحظه ای داشته است.برای نخستین بار، حق پرورش و صید برای پرورش دهندگان و صیادان در آبهای آزاد و مناطق جزرومدی محفوظ شناخته شد.استانداردهای مربوط به آبزیان،نظیر تولید آبزیان عاری از آلودگی،استانداردهای تخلیه پسماند در آبزی پروری در آب های شیرین نیز در این برنامه مدّنظر قرار گرفت.علاوه بر این سامانه نظارت و کنترل فرآورده های آبزیان از نظر آلودگی به باقیمانده های آنتی بیوتیکی و مواد شیمیائی بهبود یافته است.قانون بهداشت مواد غذائی جمهوری خلق چین که در اجلاس هفتم از یازدهمین کنگره خلق چین (فوریه 2009) نهائی شده بود نیز در ژوئن همان سال تصویب و ابلاغ گردید.