از مناظر جالب درسواحل اطراف جزایر مرجانی،مشاهده پروانه ماهی هاست که با پوزه خود سطح مرجانها را برای یافتن پولیپ ،کرم و سایر بیمهرگان آبزی       می کاوند.

ماهیهای کوچک با مشاهده کوسه باله سیاه ،تلاش میکنند حداکثر فاصله ممکن را از این شکارچی رعایت نمایند(آسیا - مالدیو). 

"جدیدترین اخبار علوم زیستی در صفحه دانش و فنآوری"

جلبکهای سمّی و سموم جلبکی

برداشتی آزاد از مقاله : Algae:Toxic Algae & Algal Toxins

نوشته : C.O.Patterson استاد دانشگاه  A&M Texas

ترجمه : علی قوام پور

بخش پایانی

دیاتومه ها

بعضی از دیاتومه های آب شور ،سمّی به نام  Domoic acid ترشح میکنندکه مسمومیّت با آن ،سبب اختلال حافظه شده و به نام مسمومیّت منجر به فراموشی       (َASP یا Amnesic Shellfish Poisoning) مشهور است.

Domoic acid

از علائم این مسمومیّت میتوان به اسهال،استفراغ ،دل پیچه،گیجی ،عدم تمرکز و اختلال حافظه اشاره نمود. 

هرچند این سم توسط دیاتومه ها و بعضی از جلبکهای قرمز ایجاد می شود ولی موارد مسمومیّت انسانی ناشی از آن ،در اثر مصرف نوعی صدف خوراکی(Mytilus edulis)گزارش شده که از دیاتومه ها تغذیه کرده و افزایش این ترکیب در بدن آنها به مسمومیّت انسان منجر گردیده است. 

Domoic acid ابتدا از دیاتومه Psedu-nitzschia جدا شد ولی از آن به بعد ،7 دیاتومه دیگر نیز تولید کننده آن معرفی شده اند.

دیاتومه Pseudo-nitzschia

 دیاتومه Psrudo-Nitzchia در محیطهای با محدودیت نیتروژن و یا دمای بالا و نور شدید Domoic acidبیشتری تولید مینماید.در ساختار مولکولی این سم یک مولکول اسید آمینه با سه گروه کربوکسیلیک اسید دیده می شود و محلول در آب می باشد.به نظر می رسد این سم از طریق پیوند شدن با گیرنده های گلوتامیک اسید در سلولهای عصبی در سیستم اعصاب مرکزی به ویژه بخش هیپوکامپ عمل می کند. 

گلوتامیک اسید یکی از ناقلین محرک  عصبی است و Domoic acid با پیوند شدن به گیرنده های آن باعث دپلاریزه شدن غیر قابل بازگشت این سلولها ،تجمع کلسیم درون سلولی ،تورم سلولهای عصبی و نهایتاً مرگ می گردد.

سموم هاپتوفیتا

در جنس های Prymnesium،Chrysochromulina و Phaeocystis گونه ها و سویه هائی وجود دارد که سمّ آنها  سبب مرگ آبزیان در محیط پرورش و یا در زیستگاههای طبیعی آنها در دریا می شود.ترشح سم توسط این جلبک ها به نظر می رسد در محیط هائی که فسفر آنها محدود است شدید تر بوده ولی تنوع زیادی در کمیّت تولید سم از طریق این جلبک ها گزارش شده است.با اینحال ،شدت تولید سم این گونه ها در محیط دریا بسیار بیش از محیطهای آزمایشگاهی می باشد.

هاپتوفیتا

محققین عقیده دارند این سم ساختاری گلیکوزیدی داشته و یا از مشتقات این مواد است. 

در اثر مسمومیّت با این سم ،نفوذ پذیری غشاء سلولها تا اندازه ای افزایش می یابد که محتویات سلول به خارج تخلیه شده و حتی سلولهای خونی همولیز شوند.به همین دلیل هم این مسمومیت را همولیتیک می گویند.مسمومیت توسط این سم در ماهیها،قورباغه ها و انواعی از نرم تنان گزارش شده است.

به اطلاع بازدید کنندگان عزیزی که مطالب جلبک های سمی و سموم جلبکی را دنبال میکنند می رساند،لینک بخش سوم این مقاله در صفحه مقالات قرار داده شد.دوستان با مراجعه به  صفحه یاد شده امکان دانلود این بخش را که در خصوص دینو فلاژله هاست خواهند داشت.

http://abzistan.persianblog.ir./page/articles

الان که می بینم حدود بیست و چهار ساعت سری به وبلاگ نزدم متوجه میشم چقدر به روز نشدن وبلاگ توی ذوق می زنه و چقدر این نکته که موضوعات وبلاگ لازمه که همیشه نوعی تازگی برای بازدید کننده داشته باشه درست و مسلّمه. بیست و چهار ساعت پیش به هر دلیل، مشکلی در اینترنت شهر توسعه یافته مون پیش اومد.شهری که طبق احکام جدید کارمندان دولت ،فوق العاده مناطق کمتر توسعه یافته اش حذف شده و حتماً برحق هم بوده!! ولی نمیدونم چرا به قول اخوان ثالث "فضله موهوم مرغ دور پروازی " هم راحت میتونه "چار رکن هفت اقلیمش" رو در هم بریزه و  ارتباطش رو با شبکه جهانی قطع کنه . به هرحال باز اومدم و دیدم لطف دوستان از بازدیدهاشون هویداست و ما روشرمنده کردند.

امروز تونستم صفحه خبرای دانش و فنآوری رو به روز کنم و چه پرو پیمون هم شده.انصافاً یکی از صفحاتیه که خودم هم در هر مجله و وبلاگ و وبسایتی اول سراغش می رم و دوست دارم یه مروری اول بر اخبار فنآوری بخصوص از نوع زیستیش داشته باشم.از شما هم دعوت میکنم اگر اهل اینجور خبرا هستید به این صفحه هر روز سر بزنید.مطمئنم خوشتون میاد.

موفق باشید و پیروز

مدیریت وبلاگ

این میگوی مانتیس،ساکن آبهای اندونزی است. به عقیده محققین،نسل جدید DVD ها را باید از الگوی تشخیص نور در چشمان مرکب این جانور طراحی نمود چرا که بیشترین توان تمایز طول موج نور در چشم میگوی مانتیس تشخیص داده شده است.

این موجود ظریف شکار خود را با فشار بین چنگالهایش که قادر به خرد کردن قطعات شیشه هستند از پای در میآورد.

همه روزه با بازدید از صفحه دانش و فنآوری ،از آخرین اخبار علمی روز در زمینه علوم زیستی مطلع شوید.

گلوبفیش(سایت رسمی بازار آبزیان و از سایتهای مورد استناد فائو)در گزارش ماه جولای خود ،وضعیت بازار اروپا را چنین تشریح میکند:

در این ماه،مصرف آبزیان در شهرهای بزرگ اروپا رو به کاهش گذارده است.دلیل این امر را میتوان با تعطیلی مدارس و آغاز تعطیلات تابستانی مرتبط دانست.حتی کارخانه های عمل آوری نیز از خریدهای خود کاسته اند.برای مثال،درنروژ،بخش فرآوری ماهی آزاد،که یکی از بخش های عمده و در حال رشد عمل آوری فیله ماهی  در اروپاست به مدت دو هفته تا ابتدای آگوست تعطیل شده است.همین امر شاید به افزایش قیمت ماهی آزاددر بازار پس از افت چشمگیر آن در ابتدای جولای  بیانجامد.

اخیراً در مطبوعات اروپا توجه ویژه ای به واردات آبزیان و فرآورده های آنها معطوف شده است.این مسئله شاید چندان عجیب نباشد.درسالهای اخیر صید کشورهای اروپائی از ذخایر وحشی عمدتاً رو به کاهش بوده و به دلیل فاصله زیاد  تولیدات آبزی پروری ،علیرغم رشد قابل ملاحظه آن بخصوص در زمینه پرورش ماهیان دریائی همچون باس و شانک ،با تقاضای بازار،جبران تقاضا راهکار بهتری جز واردات  نخواهد داشت.

این واردات بیشتر در بازار فیله های سریع الطبخ خودنمائی میکند.

در آینده چشم انداز روشنی پیش روی بازار صادرات آسیا (در زمینه تیلاپیا) و نروژ وشیلی (در زمینه ماهی آزاد) به اروپا وجود دارد و به دلیل نیاز بازار اوپا به آبزیان وارداتی به نظر می رسد حداقل در کوتاه مدت رشد این بازار خدشه ناپذیر است.اما با توجه به اهمیت صنعت فرآوری آبزیان در اروپا از حیث اشتغال ،و با عنایت به اینکه اکثر واردات آبزیان به بازار اروپا، فرآورده های خام هستند،این بازار همچنان جایگاه اقتصادی خود را حفظ خواهد نمود.

جلبکهای سمّی و سموم جلبکی

برداشتی آزاد از مقاله : Algae:Toxic Algae & Algal Toxins

نوشته : C.O.Patterson استاد دانشگاه  A&M Texas

ترجمه : علی قوام پور

بخش دوم

جلبک های تولید کننده سموم مختلف را می توان در چهار گروه مختلف دسته بندی کرد.این چهار گروه عبارتند از :

1-     هاپتوفیتا(رده Prymnesiophyceae   از گروه کروموفیتا)

2-     دینو فلاژله ها ( رده  Dinophyceae    از گروه کروموفیتا)

3-     دیاتومه ها ( رده   Bacillariophyceae از گروه کروموفیتا)

4-     سیانو باکتریا(جلبک های سبز آبی)

هاپتوفیتا

دینو فلاژله ها

دیاتومه ها

جلبک های سبز آبی

چنانکه مشاهده می شود سه دسته از جلبک های نام برده شده از کروموفیتا یا جلبک های رنگی می باشند که همین نکته تداعی شکوفائی های رنگی جلبکی را با ایجاد مسمومیّت جلبکی موجب شده است.هر سه گروه اول از یوکاریوتها( دارای هسته های حقیقی) بوده و به همین دلیل جلبک های حقیقی خوانده می شوند.اما جلبک های سبز آبی ،پروکاریوت (دارای هسته ناقص) هستند و در دسته بندی جلبک ها نیز کمتر قرار داده می شوند. از طرف دیگرانواعی از سیانوباکتریا که تولید کننده سم هستند اغلب در آبهای شیرین یافت می شوند ولی سایر گروه ها(3 دسته نخست)هم در آبهای لب شور و هم شور دیده می شوند.

جلبک های سبز آبی

سمّ جلبک های سبز-آبی،از ترکیبات درون سلولی این جلبک هاست و در حقیقت،پس از مرگ و تلاشی سلولی در محیط آزاد می گردد.هنوز مشخص نیست چه عواملی ،تولید سم در جلبک های سبز-آبی را کنترل می نماید اما بعضی از محققین عقیده دارند نقش مواد غذائی در این فرآیند مؤثر تراست.محقّقین بر این باورند که از میان مواد مغذّی،نیتروژن،فسفر و نسبت این دو عنصر در محیط(N:P)،تأثیر بیشتری بر تولید سم در سیانو باکتریا دارند اما شواهدی دالّ بر تأیید این نظر در دست نیست وشاید شکوفائی این جلبک ها در آبهای غنی از فسفر و نیتروژن دلیل اصلی ابراز این نظر بوده است.به عبارتی،از آنجا که این جلبک ها در محیط های غنی از N و P بهتر رشد میکنند،شکوفائی سریع آنها سبب تولید بیشتر سم بصورت کلی در محیط میگردد حال آنکه میزان غلظت تولید شده سم به ازاء هر سلول جلبک،در غلظت های مختلف دو عنصر فسفر و نیتروژن و نیز در نسبت های متغیر N:P تغییر چندانی نشان نداده است.

از میان سموم تولید شده توسط سیانو باکتریا،دو نوع سموم کبدی(هپاتو توکسیک) و سموم عصبی(نورو توکسیک)بیش از بقیه مورد مطالعه قرار گرفته اند.انواع دیگری از سموم از قبیل سموم پوستی و سموم ایجاد کننده اختلالات تنفسی نیز در این جلبک ها گزارش شده اند ولی مطالعه زیادی بر روی آنها صورت نپذیرفته است.

ترکیب شیمیائی معروفی که بنیان سموم کبدی سیانو باکتریا را تشکیل می دهد ADDA نام دارد که علامت اختصاری :3-آمینو-9-متوکسی-2،6،8-تری متیل-10-فنیل-4و6-دکادیانوئیک اسید بوده و از یک پپتید حلقوی تشکیل شده که در ساختار آن تنها یک نوع اسید آمینه آبگریز(هیدروفوب)بکار رفته است.

اگر تعداد آمینو اسید در حلقه پپتیدی 7 واحد باشد این سم میکرو سیستین و اگر 5 واحد باشد نودو لارین نامیده می شود.

هرچند این سموم ابتدا به ترتیب از Microcistis و Nodularia استخراج شد اما امروزه مشخص شده که تمامی انواع تولید کننده سم در جلبک های سبز-آبی ، قابلیت تولید این ترکیبات را  دارند.

میکروسیستیس

نودولاریا

هر دو این سموم به سرعت ،از طریق سیستم انتقال صفراوی(Bile Transportation)وارد سلول های کبدی و به طریقی مشابه وارد سلول های پوششی روده در مهره داران می شوند.

بارز ترین تأثیر سموم جلبک های سبز-آبی بر سلول های کبدی،متلاشی نمودن اسکلت سلولی آنهاست که در زیر میکروسکوپ نوری بصورت تغییر در ظاهر این سلولها نمایان میگردد.متعاقب آن خونریزی گسترده بافت کبد و نکروزه شدن آن و در نهایت مرگ فرد مسموم در اثر کم خونی خواهد بود.

در سطح مولکولی،سم جلبک های سبز-آبی،موجب مهار آنزیم فسفاتاز در سلول می گردد.وظیفه آنزیم فسفاتاز در سلول،جدا نمودن بنیان فسفات از مولکول های پروتئین است.فسفریله شدن پروتئین در فرآیندهای حیاتی مختلف درون سلول نقش اساسی را بر عهده دارد.ازجمله در تکثیر سلول،اتصال بنیان فسفات به پروتئین های دخیل در این روند،موجب آغاز تقسیم سلول میشود . با قطع این اتصال،تقسیم نیز متوقف می گردد.اما ممانعت از عمل آنزیم فسفاتاز که فسفات را از پروتئین جدا میکند،باعث میگردد تقسیم از کنترل خارج شده و تا زمانی که تأثیر سم در سلول وجود دارد ،همچنان تداوم یابد.این روند در نهایت منجر به ایجاد تومور خواهد گردید.

تجزیه میکرو سیستین در محیط بسیار کند(10 تا 30 روز)انجام می پذیرد.این سم با کلر زنی،لخته سازی و یا فیلتراسیون از بین نمی رود اما اوزوناسیون و جذب توسط کربن فعال آن را از محیط خارج می سازد.

نوع دیگری از سموم جلبک های سبز-آبی که اثر هپاتوتوکسیک دارد به Cylindrospermopsin معروف بوده و از نظر شیمیائی نوعی آلکالوئید دارای حلقه گوانیدین می باشد.این سم از جلبک سیلندروسپرموپسیس جدا سازی شده که بومی آبهای استرالیاست.اثر این سم در بدن ممانعت از سنتز پروتئین است.

سیلندروسپرموپسیس

ترکیبات سمّی دیگری نیز در میان سموم تولید شده توسط جلبک های سبز-آبی (سیانوباکتریها)شناخته شده اند.دو نوع معروف از این نوع سموم ،آپلیزیا توکسین و لینگبیاتوکسین نام دارند که از جلبک Lyngbya استخراج شده اند.این سموم نیز با فعال سازی پروتئین کیناز C سبب تکثیر کنترل نشده سلول و ایجاد تومور می شوند.

لینگبیا

وزغ ماهیان،از جمله اساتید استتار در دنیای زیر آب به شمار می آیند.این ماهیها برای اختفا در بستر مرجانی محل زیست خود،ابزارهای بیولوژیک فراوانی همچون نوارهای رنگی ،خال،برجستگی و فرورفتگی بر روی بدن خود دارند .

یکی از این آبزیان شگفت انگیز را که وزغ ماهی دلقک نام دارد و بومی سواحل اندونزی است در تصویر مشاهده میکنید.

با بازدید از صفحات وبلاگ آبزیستان از جدیدترین اخبار و مقالات آبزی پروری،علوم زیستی و شیلات مطلع شوید.