آبزیستان Abzistan

وبلاگ شیلات،آبزی پروری و علوم زیستی

آبزی پروری توأم با کشاورزی در آریزونا(فیلم)
ساعت ۱۱:۱٢ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/۱۱/٢٤   کلمات کلیدی: هیدروپونیک ،آبزی پروری

لینکی که در زیر ملاحظه می فرمائید مربوط به فیلمی است که در خصوص آبزی پروری در کنار کشت هیدروپونیک تهیه شده است(زبان انگلیسی).امیدوارم مورد توجه علاقمندان و بازدیدکنندگان قرار گیرد:

http://s1.picofile.com/file/7296238816/Agriculture_Movie_Fish_Farming.flv.html


 
اهمیت آبزی پروری در مناطق بیابانی (بخش نخست)
ساعت ۸:٢۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱۱/۱٩   کلمات کلیدی: پرورش آبزیان ،مناطق بیابانی

اهمیت آبزی پروری در تأمین پروتئین ماهی برای جمعیت رو به رشد جهان،سال به سال در حال افزایش است .این امر بویژه در مناطقی که دامداری و دامپروری پرهزینه بوده و یا به زبان ساده تر غیر ممکن است محسوس تر می باشد.این مناطق شامل نواحی خشک و نیمه خشکی است که کشاورزی و دامپروری به شکل مرسوم آن،بواسطه مشکلات اقلیمی ،بخصوص متوسط بارش سالیانه ،با محدودیت روبروست.

ایده پرورش ماهی در نواحی بیابانی ،نخستین بار در سالهای 1963 تا 1965 شکل گرفت و مورد آزمون واقع شد .طی این آزمایشات مشخص شد که پرورش ماهی در آبهای شور و نیمه شور بیابانی با موفقیت همراه است(Fishleson&Loya1969).میزان بالای املاح معدنی در اینگونه آبها در کنار دمای بالای محیط و بهره مندی از تابش آفتاب،محرک تولیدات اولیه در محیط پرورش آبزی  بوده و به شکلی مطلوب ،سطوح غذائی مناسبی را برای آبزیان فراهم می آورد.

به علاوه افزایش رقابت برای زمین و بخصوص استفاده از آب در طیف وسیعی از فعالیت های اقتصادی،توسعه آبزی پروری را به سمت قلمروهای جدیدی سوق داده که از جمله آنها می توان نقاط دور از ساحل و مناطق بایر و نابارور مثل صحراها و نواحی نیمه خشک را ذکر نمود که بکارگیری آنها جهت آبزی پروری مسئولانه و مدرن،با سهولت بیشتری ممکن خواهد بود.

نواحی خشک جهان (چنانکه ملاحظه می کنید در نقشه،مناطقی از کشور ایران نیز جزء نواحی خشک جهان قرار گرفته است).

بر اساس اعلام سازمان جهانی هواشناسی (WMO)،تغییرات آب و هوائی و بیابان زائی ،به تدریج به شور و خشک شدن اراضی کشاورزی منجر خواهد گردید.

اما نواحی بیابانی در کنار مشکلات و معضلات پیچیده و چشمگیری که برای کره زمین به همراه دارند از ظرفیت های بالائی در توسعه نیز برخوردار می باشند.دراین مناطق ذخایر طبیعی فراوانی موجود بوده و حدود 50 درصد از دامپروری جهان در این نقاط جریان دارد(UNCCD,2007).آمارهای جدید از برنامه توسعه سازمان ملل متحد و دفتر مبارزه با بیابان زائی ملل متحد(UNDP/UNCCD)نشان می دهد ،حدود 13 درصد از کل جمعیت جهان ،در نقاط خشک و 92 میلیون نفر در نقاط فوق العاده خشک جهان زندگی می کنند.(ادامه دارد).


 
اجلاس Aquavision-2012
ساعت ۱٠:٢٥ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/۱۱/۱٧   کلمات کلیدی: اکواویژن 2012

کنفرانس اکواویژن ازسال 1996هردوسال یکبار در کشور نروژ برگزار می گردد و سرمایه گذاران و دست اندرکاران صنعت آبزی پروری را در طیف های مختلف این صنعت گرد هم می آورد.در سال 2012 نیز این کنفرانس 11تا 13ماه  ژوئن با حضور 400 شرکت کننده از 30 کشور جهان برگزار خواهد شد.در این کنفرانس راه های مشارکت صنعت  آبزی پروری در خصوص تأمین پایدار غذا برای جمعیت در حال رشد جهان بررسی خواهد شد.

سخنران اصلی این اجلاس آقای کوفی عنان دبیر کل سازمان ملل متحد بین سالهای 1997 تا 2006 می باشد که قرار است در خصوص امنیت غذائی و چالش های پیش رو در چنددهه  آینده نظراتی ارائه کند.

بر اساس گزارش فائو ،تا سال 2050 میلادی،آبزی پروری می بایست حدود 70 درصد رشد داشته باشد تا بتوان بر چالش تغذیه جمعیت جهان در آن سال غلبه نمود.از این رو  کنفرانس AquaVisio-2012 باشعار " رویاروئی امروز با فردا" و با عناوین سه گانه

-         تغذیه 9 میلیارد نفر به روش پایدار

-         انقلاب آبی در آسیا

-         و آنسوی فردا

آغاز بکار خواهد نمود.

آقای کوفی عنان هم اکنون ریاست ائتلاف انقلاب سبز آفریقا را بر عهده داشته و عقیده دارد" احتمال تبدیل بحران کنونی امنیت غذائی و وجود حدود 1میلیارد نفر گرسنه در جهان،به فاجعه ای دائمی وجود داشته و در آنصورت حیات میلیونها نفر انسان با خطر مواجه شده و زیر ساختهای روابط بین المللی تهدید خواهد شد".


 
توسعه آبزی پروری و محیط زیست
ساعت ٦:۳۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱۱/۱٢   کلمات کلیدی: آبزی پروری ،محیط زیست
توسعه آبزی پروری و حفاظت از محیط زیست
محمود توسلی
کارشناس ارشد بیولوژی دریا
و کارشناس تکثیر و پرورش آبزیان

اشاره : حفظ محیط زیست از نظر قانونی و اخلاقی و اجتماعی یک ضرورت اجتناب ناپذیر است ، کم توجهی به این نکته در واقع کم توجهی به اصل زندگی بر روی زمین است .
از طرف دیگر توسعه آبزی پروری در کشور ما یک ضرورت اقتصادی است زیرا ذخایر طبیعی آبزیان ما چه در آبهای داخلی و چه در آبهای سرزمینی در شمال و جنوب ، نه امروز و نه در آینده بهیچ وجه جوابگوی تقاضا نخواهند بود همچنین در شرایط کنونی که موضوع اشتغال در جامعه ما بسیار پراهمیت است ، چون آبزی پروری می تواند زاینده فرصت های شغلی مولد و ارزش افزوده باشد ، بنابراین توسعه آبزی پروری هم غیرقابل اجتناب می شود .
اکنون مدتهاست که این پرسش مطرح است که آیا توسعه آبزی پروری با حفاظت از محیط زیست در تضاد و تناقض است ؟ آیا اگر تداخلی بین این دو وجود دارد می توان یکی را بر دیگری ارجح دانست ؟ آیا توسعه آبزی پروری در جهت توسعه پایدار انجام می شود ؟ یا برخلاف آن ؟ نگارنده که تحصیلاتی در زیست شناسی جانوری و دریایی و تجاربی در زمینه آبزی پروری دارد اعتقاد دارد که آبزی پروری اگر با اصول و مبانی حفظ محیط زیست همراه شود نه تنها تضادی با محیط زیست ندارد بلکه می تواند کمک به حفظ محیط زیست و در جهت توسعه پایدار هم باشد .
در این نوشته بدواً اثرات متقابل پرورش آبزیان بر محیط زیست و بلعکس مرور شده و سپس پیامدهای زیست محیطی سامانه های مختلف پرورش آبزیان توضیح داده می شوند و در نهایت گزینه های برتر با هدف حفظ محیط زیست مورد تأکید قرار گرفته اند .

الف : دوستی آبزی پروری و محیط زیست
شک نیست که هر فعالیتی در طبیعت می تواند تأثیراتی بر محیط زیست داشته باشد اما ما باید بدانیم که آبزی پروری می تواند حامی و دوست محیط زیست هم باشد ! ! درک این پدیده چندان پیچیده نمی باشد اما بناچار ذیلاً به مواردی اشاره می شود .

1- جلوگیری از انقراض نسل گونه های تجاری
شک نیست که یکی از راه های کمک به توسعه پایدار کمک به حفظ گونه ها و تنوع آنها در طبیعت است .
نسل گونه های تجاری آبزیان بعلت صید بی رویه بیش از سایر گونه ها در معرض خطر قرار گرفته است . از اینرو توسعه آبزی پروری می تواند به چند طریق به حفظ و بقاء نسل این گونه ها کمک کند .
• پرورش آبزیان بمنظور بازسازی ذخایر از دست رفته طبیعی کمک مؤثری به حفظ و بقاء نسل گونه هایی است که بهر دلیل در معرض خطر قرار دارند . اتفاقاً شروع آبزی پروری در کشور نیز ابتدا با همین هدف بوده است . امروزه چندین گونه مهم در کشور بطور مصنوعی تکثیر و پس از پرورش اولیه در طبیعت رهاسازی می شوند . شاید اگر این کارها صورت نمی گرفت نسل برخی از این گونه ها تاکنون منقرض شده بود .
• آبزی پروری همچنین می تواند فشار صید بی رویه را از روی ذخایر طبیعی آبزیان کاهش دهد و از این طریق به حفظ محیط زیست کمک کند . وجود گونه های پرورشی در بازار بعلت دسترسی آسان و در همه فصول و هر جا ، تازگی محصول ، قیمت نسبتاً پائین و امکان تولید براساس ذائقه مصرف کنندگان و تقاضا در مجموع می توانند به حفظ گونه های تجاری در طبیعت کمک مؤثری بنمایند . آمارها نشان می دهند که اکنون درصد بسیار بالایی از نیاز مصرف کنندگان ماهی در کشور ما از طریق آبزیان پرورشی تأمین می شود . حجم تولیدات آبزیان پرورشی در سال 86 به تنهایی بیش از سه برابر حجم ماهیان صید شده از دریای خزر بوده است که اگر این مقدار ماهی را از بازار حذف کنیم بدون تردید بعلت تقاضای بازار ،صید بی رویه شدت گرفته و یا تلاش صیادی بیشتر می شود و در نتیجه گونه هایی بسرعت بیشتری از آبهای طبیعی حذف می شوند و این ضرری سنگین به محیط زیست آبی خواهد بود .
• یکی دیگر از اهداف توسعه آبزی پروری بکارگیری صیادان غیرمجاز در این حرفه است که از این طریق هم می توان به حفظ نسل گونه های تجاری کمک کرد .
از نظر بیولوژیک حذف هرگونه از آبزیان می تواند منجر به حذف گونه هایی که از آن تغذیه
می کرده اند و در واقع به گسسته شدن قسمتهایی از زنجیره غذایی در آب گردد .

2- مزارع آبزی پروری ،کمک به بقاء پرندگان
پرندگان آبزی و یا کنار آبزی بعضی مهاجر و بعضی ساکن هستند . این پرندگان معمولاً
برکه های کم عمق را بعنوان محل هایی برای چرای خود انتخاب می کنند . وجود استخرهای بزرگ پرورش ماهیان گرمابی و میگو که بصورت دریاچه ای پرورش داده می شوند بستر مناسبی برای تغذیه و زمستانگذرانی این گروه از پرندگان است . البته آبزی پروران با پرندگان ماهیخوار معمولاً مبارزه می کنند ولی خیلی از پرندگان آبزی و کنار آبزی اصلاً ماهیخوار نیستند . تعداد زیادی از پرندگان قدرت غواصی ندارند و معمولاً از گونه های دیگر آبزی در سطح یا کنار آب تغذیه می کنند . وجود استخرهای پرورش ماهی بعلت بستری که برای تولید انواع نرم تنان – سخت پوستان و دوزیستان و کرم ها فراهم می کند در هر صورت موجب جلب انبوه پرندگان می گردد . معمولاً در شروع بهار که استخرهای پرورشی ماهیان گرمابی آبگیری می شوند انبوه نوزادان قورباغه و انواع دیگری از جانوران ریز در آب تولید می گردند که غذای مناسبی برای پرندگان محسوب می شوند .

تنها پرنده ای که خوش آیند آبزی پروران نیست و با آن بشدت مبارزه می شود « قره غاز » یا ( Cormorant ) است . معمولاً آبزی پروران با وجود این نوع پرنده بشدت مبارزه می کنند ولی با بقیه پرندگان چندان کاری ندارند . تجارب موجود نشان می دهند با همه مبارزه ای که با این پرنده می شود همه ساله تعداد زیادی از بچه ماهیان مزارع بوسیله این پرنده صید می شوند .
برخی پرندگان در نیزارهای حاشیه مزارع پرورش ماهی تخمگذاری می کنند و برخی دیگر حتی در روی آب و حاشیه استخر لانه ساخته و تخم های خود را بصورت نیمه شناور قرار می دهند .
امروزه اجرای پروژه های توسعه منابع آب نظیر سدسازی و شبکه های آبیاری ،سطوح وسیعی از برکه ها و تالاب های طبیعی را خشکانده و اراضی آنها تبدیل به کشتزار شده اند و طبیعتاً استخرهای پرورش ماهی جایگزینی مناسب برای آنها بعنوان اراضی تغذیه ای ( Feeding ground ) و جوجه پروری ( Nursery grund ) پرندگان می توانند باشند .

3- مزارع پرورش ماهی و گسترش فضای سبز
پرورش ماهی بدلیل اینکه آب را به خاک نزدیک می سازد خودبخود می تواند باعث گسترش فضای سبز گردد . فضای سبز ایجاد شده ممکن است بصورت درختان سایه دار یا حتی گسترش نیزارها و چمنزارها باشد که همگی از نظر بوم شناسی و زیست محیطی دارای اهمیت هستند .

4- مزارع پرورش آبزیان و کمک به تنوع زیستی
با گسترش فضاهای آبزی پروری روی زمین های لم یزرع و دیم و یا شوره زار که معمولاً اینگونه اراضی را به پرورش ماهی اختصاص می دهند ، اکوسیستم های جدیدی شکل می گیرند که می توانند محیط های امن برای رشد و توسعه انواعی از خزندگان – دوزیستان – پروندگان و پستانداران آبزی گردند . زیرا وجود اب خود زادگاهی برای تولیدات غذایی از پلانکتون ها و حشرات و سخت پوستان گرفته تا نرم تنان و کرم ها و دیگر جاندارانی که بعنوان غذا بمصرف مهره داران می رسند می باشد . تجارب ما در توسعه پرورش ماهیان گرمابی در مناطقی از دشت خوزستان نشان می دهد با بوجود آمدن استخرهای پرورش ماهیان گرمابی تنوع زیستی در منطقه گسترش پیدا کرده و این موضوع با چشم انسان معمولی هم قابل رؤیت می باشد . مثلاً اولین گروه مهره دارانی که سر و کله آنها پیدا می شود دوزیستان هستند . دوزیستان در زمانی که از آب بیرون می آیند جثه بسیار ریزی دارند و غذای خیلی خوبی برای پرندگان و مارها هستند و سپس موش – موش خرما و سمور آبی هم شروع به رشد و نمو می کنند و یک محیط اکولوژیکی کاملی شکل می گیرد .

ب : تهدیدهای بالقوه آبزی پروری بر محیط زیست
در مقابل مزایایی که گفته شد خطراتی نیز وجود دارند که معمولاً نمی توان آنها را نادیده گرفت . در مورد پیامدهای منفی زیست محیطی پرورش آبزیان معمولاً آدم های غیرمتخصص یا غیرمسئول بصورت اغراق آمیزی صحبت می کنند بطوریکه این خطر احساس می شود که با شمشیر حفظ محیط زیست جلوی توسعه پرورش آبزیان گرفته شود . این پیامدهای منفی را میتوان به دو گروه تقسیم کرد .
1- گروه اول پیامدهای منفی زیست محیطی ناشی از توسعه پرورش آبزیان را می توان به توسعه غیرمسئولانه پرورش ماهی نسبت داد . یعنی توسعه ای که فقط منافع افراد سودجو را درپی دارد و بهیچ وجه مورد تأئید انسان های طرفدار توسعه پایدار نمی باشد بطور مثال می توان به احداث مزارع پرورش ماهی در جنگل ها که معمولاً با قطع درختان جنگلی همراه است اشاره نمود . همچنین پرورش ماهیان علفخوار در مجاورت تالابهایی که وجود نیزار در آنها حیات گروه هائی از جانداران را تضمین می کند .
زیرا با فرار ماهیان علفخوار به اینگونه محیط ها خطر بومی شدن آنها وجود دارد و در نتیجه نیزارها ممکن است نابود شده و زندگی در آنجا به خطر می افتد . همچنین پرورش ماهیان گوشتخوار در کنار منابع آبهای طبیعی هم می تواند خطر آفرین باشد . در هر صورت ظهور گونه های ناخواسته ماهی در منابع آبهای طبیعی ممکن است مشکلاتی را برای اکوسیستم بوجود آورد . از اینرو مسئولین ذیربط باید دقت لازم را بعمل آورند . بدیهی است این نوع خطرات را نمی توان به حساب خطرات زیست محیطی پرورش آبزیان در همه جا منظور نمود بلکه اینها مشکلات مسئولیت پذیری و مدیریتی اشخاص هستند .
2- گروه دوم تضادهای بالقوه ذاتی توسعه آبزی پروری با حفظ محیط زیست هستند که وظیفه ما انسانها آنست که تا جائیکه ممکن است از آنها جلوگیری کنیم . شاید مهمترین مشکلی که در این رابطه خودنمایی می کند موضوع پساب مزارع پرورش ماهی و ورود آن به منابع پذیرنده باشد .
بحث پساب مزارع ماهی در همه جای دنیا مطرح است و در کشورهای پیشرفته نیز با آن دست به گریبان هستند . از همین رو امروزه در کشورهایی که طرفداران حفظ محیط زیست در قدرت قرار دارند مزارع پرورش ماهی را در نقاطی که حساس بوده الزام به ایجاد تأسیسات تصفیه پساب کرده اند و اکنون این نوع تأسیسات در کشورهایی مثل آلمان در برخی مزارع ماهی وجود دارند که با وجود آنها پرورش ماهی هیچ گونه مشکل زیست محیطی ندارد . بنابراین این مشکل هم قابل حل است و راه حل دارد و لذا نبایستی نگران آن بود .
پساب مزارع پرورش ماهی معمولاً حاوی مقادیری مواد آلی است که مربوط به فعالیتهای حیاتی ماهی و سایر گیاهان و جانوران آبزی هستند . همچنین آزمایشات نشان می دهد میزان فسفات ها و نیترات های معدنی و مواد معلق هم در پساب ها بصورت بالقوه ممکن است وجود داشته باشند .
در این میان اگر منبع پذیرنده آب برگشتی از مزارع آبزی پروری ظرفیت کافی نداشته باشد می بایستی چاره ای اندیشیده شود .
مواد معلق یکی از معضلات پساب های پرورش آبزیان هستند این گونه مواد بعلت قطر ذرات و ماهیت آنها معمولاً قابل ته نشینی هستند . بنابراین وجود حوضچه ای ته نشین کننده باوسعت کافی که زمان ماند آب را در حدیکه مواد معلق آن ته نشین شوند تضمین نماید می تواند برطرف کننده مشکل مواد معلق باشد .
یکی دیگر از مشکلات آب برگشتی مزارع ماهی مواد آلی هستند که ناشی از تغذیه ماهی یا فعالیت های جانداران آبزی می باشند .مواد آلی در آب با هوادهی قابل اکسیده شدن هستند . همچنین اگر مسیر کانال خروجی آب تا منبع پذیرنده طول کافی و شیب لازم را داشته باشد آب می تواند بصورت خودبخودی این مواد را در مسیر خود مینرالیزه ( Mineralize ) کند و آنها را تبدیل به مواد مغذی بی ضرر نماید . همچنین در مسیر خروجی در مزارع گرمابی معمولاً گیاهان زیادی رشد می کنند . وجود گیاهان در مسیر گذر آب می تواند بمنزله پالایشگاه عظیمی باشد که کلیه مواد آلی و فلزات سنگین را جذب نماید . بنابراین در این گونه موارد جای نگرانی نیست .
همچنین در پساب مزارع آبزی پرور ممکن است بو یا مزه آب تغییر کرده باشد . این تغییر بو و مزه ناشی از فعالیت های میکروارگانیسم های آبزی و وجود آمونیاک است که با اندکی هوادهی قابل برطرف کردن هستند .
مواردی دیگری از قبیل افزایش شوری – تغییر در دما و وجود خزه ها یا جلبک های میکروسکپی و مواد ضدعفونی کننده هم در گزارشات پساب برخی مزارع پرورش آبزیان وجود دارند . مثلاً افزایش شوری آب در جائی اتفاق می افتد که خاک منطقه خیلی شور باشد و استخرهای پرورش را بصورت خاکی بسازند . چنین اراضی فقط در دشتهای جنوبی کشور غالب هستند در واقع شور شدن آب برگشتی از مزارع ماهی به خود ماهی مربوط نمی شود بلکه مشکل خاک های منطقه هستند در چنین جاهایی
می بایستی تمهیداتی اندیشیده شود که کانال های خروجی آب سیمانی ساخته شده و کف حوضچه های خاکی هم از کوبیدگی کافی برخوردار باشد تا از نفوذ آب به درون خاک جلوگیری شده و زه آب شور بوجود نیاید .
در انتخاب محل احداث مزرعه پرورش ماهی یکی از گزینه های برتر می تواند جایی باشد که آب برگشتی آنها به مزارع کشاورزی هدایت می شود . اکثر مزارع پرورش ماهی که در ایران ساخته می شوند این قابلیت را دارند ولی در مورد مزارع پرورش میگو احتمالاً این امکان وجود ندارد و بنابراین آب برگشتی این مزارع معمولاً به دریا هدایت می شود البته در این مزارع چون مسیر عبوری آب برگشتی معمولاً باز است پساب معمولاً خودبخود فرصت ته نشینی و رویش گیاهان و خود پالایی کافی را دارد .
بغیر از موضوع پساب موضوع حضور ناخواسته برخی گونه های آبزیان در آبهای طبیعی هم مطرح است که قبلاً به آن اشاره شد . بهرحال جابجایی بچه ماهیان از منطقه ای به منطقه دیگر در پرورش ماهی اجتناب ناپذیر است و در این بین ممکن است گونه های ماهی وحشی از منطقه ای به منطقه دیگری جابجا شوند . شواهدی در این مورد در دست است که تأئید می کند در سال های گذشته در ایران این جابجایی ها صورت گرفته که البته بطور ناخواسته بوده اند . بدیهی است عواقب این احتمال ممکن است مفید یا مضر باشد و لذا نمی توان در این مورد نسخه ای واحد پیچاند . برخی گونه های جابجا شده نظیر ماهی کاراس که بومی آبهای شمال ایران است و اکنون درجنوب ایران هم دیده میشود زیانی برای محیط زیست ندارند و برخی دیگر از ماهیان هم قدرت تولیدمثل در آبهای طبیعی ندارند . مثلاً ماهی قزل آلا به خیلی از آبها راه پیدا میکند اما چون قدرت تکثیر در این آبها را ندارد ،خطری محسوب نمی شود .
در سال های اخیر کارشناسان بهداشت اشاره به وجود نوعی حلزون مضر را کرده اند که در آبهای غربی ایران مشاهده شده ولی قبلاً وجود نداشته است . این گمان وجود دارد که این حلزون هم با تانکرهای حمل بچه ماهی جابجا شده ولی مدرک مستندی در این خصوص وجود ندارد . علاوه بر آن چون در آبهای کشور ما در خصوص نرم تنان مطالعات تفصیلی صورت نگرفته نمی توان تأئید کرد که این نوع حلزون قبلاً در نقاطی وجود نداشته ضمنا آنکه گونه هایی مثل حلزون ها و سخت پوستان و حتی خود ماهی ها هم با پرندگان از نقطه ای به نقطه دیگر جابجا می شوند و این جابجایی ها ارتباطی با پرورش آبزیان ندارند .

ج : توسعه پرورش آبزیان و عدم تأثیر بر محیط زیست
در مواردی، توسعه آبزی پروری تأثیری بر محیط زیست ندارد . اصولاً دیدگاه آلایندگی محیط زیست در تمام موارد « بجز موضوع آب » پرورش آبزیان تغییری در محیط زیست ایجاد نمی کند . بعنوان مثال در مراحل بهره برداری پروژه های پرورش آبزیان :
- پرورش آبزیان آلودگی صوتی ایجاد نمی کند .
- پرورش آبزیان آلودگی هوا ایجاد نمی کند بلکه بالعکس به تلطیف هوا هم کمک می کند .
- پرورش آبزیان آلودگی خاک ندارد .
- پرورش آبزیان نازیبائی محیط زیست را بهمراه ندارد .
- پرورش آبزیان پسماندهای جامد و یا غیرقابل برگشت بهمراه ندارد .
البته در مرحله ساخت و ساز ممکن است تأثیرات منفی ضعیفی بوجود آیند که موقتی هستند .

نتیجه گیری :
توسعه پرورش آبزیان اگر مسئولانه و مدیریت شده باشد نه تنها خطری برای محیط زیست ندارد بلکه کمک های زیادی به حفظ محیط زیست و تعادل اکوسیستم ها و تنوع زیستی هم می نماید و بنابراین باید در انتخاب محل طرح های پرورش آبزیان و مدیریت بهره برداری از مجتمع ها به نکات زیست محیطی توجه کافی مبذول شود .



 
میگوی پرورشی 2012
ساعت ٩:٠٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱۱/۱۱   کلمات کلیدی:

 

این روزها سایتهای مختلف که در ارتباط با آبزی پروری در فضای وب فعالیت میکنند،پیش بینی های مختلفی را در خصوص وضعیت تولید میگو در سال 2012 مطرح نموده اند که قطعاً پرورش دهندگان محترم میگو در ایران نیز به منظور برنامه ریزی بهتر جهت تولید سال آینده ،می بایست در این زمینه مطلع گردند.

این اطلاعات صرفنظر از اینکه بیشتر بر پایه وضعیت عرضه میگو و بالطبع قیمت این کالا در بازارهای جهانی اهمیت دارد،تا حدودی میتواند فرصت های ممکن در زمینه تقویم پرورشی را نیز به پرورش دهندگان گوشزد نماید.البته پرواضح است که میگوی پرورشی ایران با حجم اندک تولید و سهم پائینی که در بازار جهانی به خود اختصاص داده بیشتر موضع انفعالی در زمینه قیمتها را اتخاذ خواهد کرد ولی همین موضع نیز از جهتی شاید تعیین کننده بازار هدف(داخل یا خارج) قرار گیرد.

به هرحال از میان گمانه زنی های موجود در نشریات مختلف آبزی پروری،دو مقاله به نظر حقیر از اعتبار و سندیّت بیشتری برخوردار بود که خلاصه ای از آنها را در ذیل ارائه نموده ام:

نخستین مقاله مربوط به شماره ژانویه/فوریه نشریه Global Aquaculture Advocate است.در این نشریه بیشتر موضوع وضعیت تولید کشورهای مطرح تولید کننده میگو پرورشی مورد توجه قرار گرفته است.نمودارها و ارائه اطلاعات در این مقاله نیز طبق سنّت این مجله،تلفیقی است از آمارهای رسمی(که توسط دولتها منتشر می شود) و آمارهای غیر رسمی که GAA در نشست ها و سمینارهای جهانی و منطقه ای از طریق اعضاء و همکاران خود به دست می آورد.گروه دوم اطلاعات(آمارهای غیر رسمی)بطور معمول بیشتر خاص سالهائی است که آمارهای دولتی هنوز منتشر نشده ویا با لحاظ نمودن برخی ملاحظات انتشار یافته است.

در این مقاله ابتدا وضعیت تولید بین سالهای 2005 تا 2011 و پس از آن پیش بینی تولید در سالهای 2012 و 2013 طی نمودارهای ذیل در خصوص آسیا و آمریکا ارائه شده است:

 

 

 

در ارائه آمار حاضر 28 شرکت کننده از آسیا و استرالیا در کنار 15 شرکت کننده از آمریکا دخیل بوده اند.چنانکه در ذیل نمودار مشخص شده،آمار 2005 تا 2009 از فائو و آمار 2010 تا 2013(پیش بینی 2012 و 2013)از طریق شرکت کنندگان در نظر سنجی انجام گرفته در خلال کنفرانس GOAL(Global Outlook for Aquaculture Leadership) در سانتیاگو- شیلی حاصل گردیده است.

بر اساس نمودارهای فوق نکات مود توجه نگارندگان مقاله(آقایان دیه گو والدراما از دانشگاه فلوریدای آمریکا و جیمزآندرسون از بانک جهانی) شامل موارد زیر بوده است:

-          میزان تولید میگو پرورشی در آسیا بین 2005 تا 2009 بسیار مطلوب و از رشد متوسط سالانه 7 درصد برخوردار بوده  اما این وضعیت در سالهای 2010 و 2011 بواسطه بروز بیماری و مشکلات آب و هوائی(نظیر سیل)دچار افت شده است.این وضعیت بیشتر در کشورهای ویتنام،چین و اندونزی مشاهده می شود.به عنوان مثال در چین ،تولید میگو پرورشی در سال 2010 نسبت به 2009 حدود 7.5 درصد و در 2011 نسبت به سال قبل از آن نیز بر همین منوال کاهش داشته است.اما پیش بینی شرکت کنندگان در بررسی آماری حاضر حکایت از رفع مشکلات عنوان شده و افزایش چشمگیر تولید آسیا در سالهای 2012 و 2013 دارد.

-          در نمودار شماره 2  که مربوط به کشورهای عمده تولید کننده میگو پرورشی در آمریکای جنوبی و مرکزی می باشد،میزان تولید میگوی 2010 و 2011 در کشورهای مکزیک و اکوادور،از آنچه فائو اعلام کرده بسیار پائین تر عنوان شده و مشخص می شود ،شرکت کنندگان در این آمارگیری ارقام و آمارهای دولتی و رسمی اعلام شده را واقعی ندانسته اند(یا حداقل با آن موافق نبوده اند).در اینجا نیز پیش بینی ها حاکی از رشد قابل ملاحظه تولید در سالهای 2012 و 2013 است.

-          طبق آمار فائو،کل تولید میگو پرورشی در جهان در سال 2009 حدود 3.5 میلیون تن بوده که با کاهش 3 درصدی در سال 2010 به 3.39 میلیون تن تقلیل یافته و کاهش سال 2011 نیز در همین حد(3%)تخمین زده شده است.اما بر اساس آمار حاصل از بررسی GOAL،تولید در سال 2012 به 3.8 و در سال 2013 به 4 میلیون تن افزایش خواهد یافت.

اما سردبیر مجله Aquaculture Asia-Pacific در مورد قیمتهای جهانی میگو پرورشی در سال 2012 نظرات جالبی دارد:

خانم Zuridah Merican اعتقاد دارد،قیمت میگو پرورشی در بازارهای جهانی حداقل تا شش ماهه اول سال 2012 مطلوب باقی خواهد ماند.

"تایلند امید به افزایش صادرات دارد در حالیکه چین،ویتنام،مالزی و اندونزی تلاش دارند بر مشکلات ناشی از بروز بیماری هائی چون لکه سفید،مدفوع سفید و سندرم مرگ آرام(Slow Death Syndrome)غلبه کنند.حال اینکه چقدر ویتنام میتواند بر این مشکلات فائق آید فقط در ماه مارس ،زمان شروع دوره جدید پرورش مشخص خواهد شد.مدتی است رویکرد تایلند،مالزی و اندونزی به میگوی وانامی،گونه مونودون را به حاشیه رانده است.اکنون با توسعه پرورش وانامی در هند،سهم مونودون از آنچه که هست کمتر نیز خواهد شد.با بروز بیماری در میان میگوهای پرورشی وانامی،بحث در ارتباط با تغییر مجدد گونه به مونودون بالاگرفته بود اما تا اجرائی شدن این مباحث هنوز راه زیادی باقی است. در هند با تولید پست لارو SPF که حاصل مولد سازی و برنامه های آمیزش انتخابی در این کشور است ،وضعیت مناسبی در اوائل سال 2012 فراهم خواهد گردید.یکی از مراکز تکثیر در مالزی نیز تصمیم دارد در ژانویه سال 2012 تولید پست لارو مونودون را آغاز کند.

اما عرضه میگو پرورشی در سال آتی امکان دارد با توجه به افزایش تقاضا در چین ،کشورهای آسیائی و بازارهای جدیدی نظیر روسیه،ثابت بماند.امیدی نیست تا ژاپن به عنوان وارد کننده بزرگ آسیا،بتواند میگوی پرورشی را با قیمتهای بالا به مصرف کنندگان خود عرضه کند،از این رو ،با توجه به ترجیح میگوهای با سایز پائین توسط مصرف کنندگان این کشور ،این بازار راکد باقی خواهد ماند.اما انتظار می رود تقاضا دربازار آمریکا افزایش یابد چرا که خریداران آمریکائی یادگرفته اند چگونه بار قیمتهای بالا را به مشتریان منتقل نمایند.".


 
 
ساعت ٦:٢٧ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱۱/٩   کلمات کلیدی: پروبیوتیک ،وانامی

اجرای پروژه جداسازی و شناسایی مولکولی باکتری های موثر در تولید پروبیوتیک از میگو های پرورشی سفید غربی (Litopenaeus vannamei) درپژوهشکده میگوی کشور

این خبر از جمله اخبار بسیار مبارک و خوشحال کننده ای است که تابحال در صنعت میگوی کشور ایران شنیده شده است.انشاءالله که تداوم داشته باشد. 

 

دراین پروژه با انجام طی 12 گشت تحقیقاتی بیش از 100 ایزوله باکتریایی از دستگاه گوارش و محیط زیست میگوهای پرورشی سفید غربی جداسازی و خالص سازی گردید و سپس بر اساس تست های آنتاگونیستی اولیه باکتری های مناسب برای مهار پاتوژن های باکتریایی رایج میگو غربال شده و آزمایشات بیوشیمیایی و مولکولی جهت تعیین سویه باکتریایی انجام گردید.

 مدت اجرای این پروژه 24 ماه بوده که از تاریخ اردیبهشت ماه سال 1389 در سال قبل آغاز و تاریخ خاتمه پروژه 1/11/90 از طرف مجری اعلام گردیده است.

در فاز اول این پژوهش که از اردیبهشت 1389 آغاز گردید، طی 12 گشت تحقیقاتی بیش از 100 ایزوله باکتریایی از دستگاه گوارش و محیط زیست میگوهای پرورشی سفید غربی جداسازی و خالص سازی گردید و سپس بر اساس تست های آنتاگونیستی اولیه باکتری های مناسب برای مهار پاتوژن های باکتریایی رایج میگو غربال شده و آزمایشات بیوشیمیایی و مولکولی جهت تعیین سویه باکتریایی انجام گردید. همچنین تولید انبوه ماده موثره باکتریهای پروبیوتیکی، بهترین زمان تولید این مواد و بررسی تاثیرات فاکتورهای فیزیکوشیمیایی بر میزان تولید باکتریهای مورد نظر، میزان کل پروتئین، فعالیت کل و ویژه مواد موثره باکتریها اندازه گیری و مورد پژوهش قرار گرفت.

اهداف مهم این پروژه می توان:

 1. جداسازی و شناسایی مولکولی گونه های باکتریهای مفید و غالب از دستگاه گوارش و محیط زیست میگوی سفید غربی

2. بررسی اثرات آنتاگونیستی گونه های غالب بر باکتریهای پاتوژن میگوی سفید غربی

3. تعیین ماده موثر واجد اثر آنتاگونیستی، تولید شده توسط باکتریهای انتخابی، بر گونه های پاتوژن

4. تولید انبوه گونه های باکتریایی انتخابی و نگهداری آنها به شکل لیوفلیزه ذکر نمود.

مجری این پروژه سرکار خانم دکتر مریم میربخش بوده که هم اکنون این پروژه تحقیقاتی در پژوهشکده میگوی کشور در حال اجرا میباشد.

لازم به یادآوری است آنتاگونیسم بین باکتریها به حالتی اطلاق می شود که در آن یکی از گروههای باکتریائی مانع رشد گروه دیگر شود و یا هردو این اثر را بر یکدیگر اعمال نمایند.(ضمناً تصویر تزیینی است).


 
لوگوی جدید گوگل
ساعت ٧:٥۱ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/۱۱/٩   کلمات کلیدی:

امروز اگه یه سر به سایت گوگل بزنید ،لوگوی این سایت(Google Doodle) به شکل تصویر بالاست.مناسبت این تصویر هم یکصدوبیست و پنجمین سالگرد فروداومدن بزرگترین دانه برف روی زمینه که به گفته سایت ویکی پدیا در 1887 میلادی به اندازه 38 سانتیمتر قطر داشته.اینا رو ننوشتم که مثلاً اطلاع رسانی کرده باشم برای سایت معظم گوگل.راستش خیلی زورم گرفته از اون وری ها و ازخودمون .این مطلب رو در وبلاگ آوردم تا به شما بازدید کننده عزیز یادآوری کرده باشم:

- چقدر این مطلب رو چماق کرده اند و میکوبند توی فرق سر ما که آقا حالا 1400سال پیش یکی کشته شده شما هنوز براش مراسم میگیری؟عزیز !دونه برف مهمتره یا اون اتفاق؟

- چقدر سالگرد تولد پدر،مادر،برادر،خواهر،همسر یا فرزندتون رو اینجوری براش یادمان میذارید؟

- چقدر یادتونه مثلاً ماهواره امید چه روزی به فضا پرتاب شد و اسم ایران به این خاطر توی رسانه ها درخشید؟

- چقدر یادمون هست اولین نوبلی ایران (خانم شیرین عبادی،با هر مسلک و اعتقاد)چند سال پیش و در چه روزی این اعتبار جهانی رو کسب کرد؟

-و در نهایت چقدر بیادمون میمونه اصغر فرهادی در چه تاریخی اشک شوق رو به چشم همه ما آورد؟

 


 
GUTACEAN
ساعت ٩:٢۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱۱/٥   کلمات کلیدی: gutacean ،پرورش میگو ،تکثیر میگو

Gutacean محصولی است که در مزارع پرورش و کارگاه های تکثیر میگوی جنوب شرق آسیا،آمریکای لاتین و هندوستان مورد استفاده قرار گرفته و به گفته مدیران این شرکت نتایج آن مطلوب بوده است.

 استفاده از Gutacean  در مزارع پرورش سبب کوتاهتر شدن دوره پرورش و در حقیقت تسریع رشد میگوها می گردد.در بولتن Panorama Acuicula از کشور برزیل نمودار تأثیر این ترکیب آنزیمی که دوست دار طبیعت نیز معرفی شده ارائه گردیده است:

چنانکه ملاحظه میگردد تعداد روزهای پرورش با محصول Gutacean در تمام تیمارها کوتاهتر بوده است.این موضوع بویژه برای مناطقی همچون چوئبده آبادان بسیار مطلوب است چرا که میتوان در تقویم پرورشی کوتاه ،وزن بازاری مطلوبی حاصل نمود.

روش استفاده از این ترکیب نیز جالب است چرا که تنها یکبار در طول دوره پرورش لازم است Gutacean بکار برده شود که آنهم فقط به مدت 30 دقیقه تا یکساعت غوطه وری پست لاروها در محلول Gutacean در 200لیترآب پیش از ذخیره سازی در استخرهای پرورش می باشد.پس از ذخیره سازی پست لارو در استخر دیگر نیازی به مصرف Gutacean نیست.در حقیقت به نظر می رسد این ترکیب (چنانکه از نامش هم برمی آید)فلورنرمال باکتریائی روده پست لاروها را بازسازی و تقویت نموده و نوعی پروبیوتیک گوارشی است.

چنین ادعا شده که این ترکیب در کارگاههای تکثیر نیز کاربرد دارد و از فواید آن ،موارد زیر بر شمرده شده است:

-          بهبود ضریب تبدیل غذائی

-          تبدیل سریع تر ناپلی به پست لارو

-          بازماندگی بالاتر در تبدیل ناپلی به پست لارو

برای بنده در اینخصوص سئوالی پیش آمده و آنهم در مرحله تکثیر است ،اینکه در تکثیر معمولاً باید برخی آنتی بیوتیک ها را حتماً استفاده نمود و از طرفی ،کاربرد آنتی بیوتیک سبب کاهش و یا حذف فلور نرمال روده لارو خواهد گردید.به هرحال حتماً در اینخصوص راهکارهای لازم ،چه در انتخاب نوع پروبیوتیک و چه نحوه استفاده ،اندیشیده شده است.


 
بحث جدید در سایت یاهو شریمپ
ساعت ۳:٤٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱۱/٥   کلمات کلیدی: لکه سفید ،پرورش میگو وانامی

سایت یاهوشریمپ از جمله سایت هائی است که در زمینه تخصصی تکثیر و پرورش میگو،تقریباً اغلب افراد و سازمان های با تجربه در این صنعت را گرد هم آورده و اگر موضوع جدیدی در آن مطرح شود،بدون شک سروکله چندتا از مشاهیر این صنعت در دنیا بین پاسخ دهندگان پیدا خواهد شد.

گهگاه حتی در موضوعاتی که زیاد هم به آن علاقه ای نداشته ام متوجه موضوعات فرعی عنوان شده در بحث شده ام که ارائه دهنده ایده ای جدید و یا حتی تغییر دهنده برداشتی اشتباه  درآن حوزه بوده است.

یکی از عناوین جذاب بحث در این گروه ،موضوع مقابله با بیماری ها ست که بویژه برای کارشناسان میگو در شیلات ایران جذبه خاص خود را دارد.

در مبحثی که به تازگی در سایت یاهو شریمپ تحت عنوان " مخازن نرسری در مزارع آلوده به ویروس لکه سفید" آغاز شده هم تمامی موارد بالا خود نمائی می کند.یکی از پاسخ دهندگان آقای دکتر M.Briggs است که دست اندرکاران میگوی کشوربا وی آشنا هستند.از طرفی این عنوان،بحث های فرعی جالبی را سبب شده که ترجیح دادم منتخبی از آنها را در وبلاگ درج کنم.

سئوال اصلی از جانب آقای Rodrigo با این عنوان مطرح شده است:

"اعضاء عزیز

کسی  در خصوص بکارگیری مخازن نرسری میگو(سیستم پرورش دو مرحله ای) در مزارع آلوده به ویروس لکه سفید به منظور کاهش زمان تماس بین میگوهای سالم با ویروس موجود در آب یا خاک اطلاعی دارد؟آیا می توان میزان تلفات را در مزارع ،با ذخیره سازی میگوهای عاری از بیماری(SPF)با وزن 1.5 تا 2 گرم به جای ذخیره سازی پست لارو کاهش داده و یا ازآن جلوگیری نمود؟"

در پاسخ، تاکنون موارد زیر عنوان شده است:

دانیل گفته:

"به عقیده این حقیر(فکر می کردم فقط ما ایرانیا تعارف تیکه پاره می کنیم نگو این ویروس صادر شده.باز خداراشکر اگه ارزآوری داشته باشه خیلی هم خوبه.)شما داری راه رو به اشتباه میری.ثابت شده که ویروس لکه سفید،بدون میزبان ناقل،نمیتونه بیش از یک هفته دوام بیاره .به این ترتیب باید در شیوه مدیریتی خودتون  این نکته رو لحاظ کنید.چرا اجازه نمیدی کف استخرهای مزرعه ات حدود 10 روز کاملاً زیر نور آفتاب خشک بشه؟این روش نیاز به هزینه و یا سیستم های مدیریتی پیچیده ای مثل احداث نرسری نداره.اما اگر شرایط اقلیمی منطقه شما به نحویه که با کنترل شرایط محیطی (مثل دما) بتونی طول دوره پرورش رو افزایش بدی ،نیاز به سرمایه گذاری دیگه ای خواهی داشت.

به علاوه من در خصوص مدیریت بیماری لکه سفید تئوری خاص خودم رو دارم(همه اولش "بنده حقیر"هستن ولی بعد معلوم میشه تئوریسین تشریف دارن).به نظر من SPF و ضدعفونی بنتوزهای کف استخر در بین دو دوره پرورش زیاد معنادار نیستند.اگر تمرکز شما بر تهیه پست لارو سالم و غذای مناسب و نیز کاهش استرس در میگوها باشه،مشکل خاصی رو حتی در حضور ویروس هم ملاحظه نمیکنی.در واقع اگه از من بپرسید عقیده من اینه که این ویروس همیشه در محیط مزارع پرورش وجود داره.

در باور من مهمترین و یگانه دلیل بیماری لکه سفید استفاده از آهک در مزارع پرورش میگو برای کنترل pH در استخرهاست.ما در استخرهامون اصلاً از آهک استفاده نمی کنیم و پنج سال پیاپی تلفات ناشی از بیماری لکه سفید رو به کمتر از 2درصد رسونده ایم.ذرات آهک وارد آبشش میگوها شده و اونا رو مستعد استرس اسمزی میکنه که به نوبه خودش سبب سلسله اتفاقاتی میشه که در نهایت سیستم ایمنی میگو رو ضعیف میکنه.

همچنین من شخصاً تست PCR رو روی میگوهای مونودون در استخرها انجام دادم و مشاهده شد که ناقلین مثبت ،فاقد علائم مشخصه بیماری لکه سفید بودند،به این ترتیب انتخاب پست لاروهای SPF ممکنه سهواً سبب انتخاب ژنهای حساس به بیماری بشه.

من میدونم که این نظریه ام میتونه چالش برانگیز واقع بشه اما نتایج تولیدمون خودش گویای واقعیته.غالباً مزارعی در مجاورت مزرعه ما به دلیل بروز بیماری لکه سفید و اتخاذ شیوه مدیریت متفاوت با ما دچار خسارت هنگفت شده اند در حالیکه تولید ما مطلوب و میگوهای ما سالم باقی موندن.".

دانیل در جای دیگه ای هم گفته:

"تجربه من نشون داده که در مزارعی که کارگرانش ،آهک رو در کناره استخرها و در مناطق غذا دهی پخش می کنند،ریسک بروز بیماری بیشتره در حالیکه ما ،با حذف آهک از روند پرورش تونستیم صدمین و هزارمین صیدمون رو انجام بدیم(البته در متن محصول اومده که احتمالاً همین معنی رو داشته) و فقط 2مورد بروز لکه سفید رو تجربه کرده ایم.".

اما M.Briggs در خصوص غیر فعال کردن ویروس به روش دیگه ای اشاره کرده:

"در وانامی اگر میگوها رو برای مدت یک هفته در دمای 32 درجه نگهداری کنید ویروس غیر فعال خواهد شد.

من هم با دانیل موافقم.اگر بتونید همه (و یا اغلب)عوامل استرس رو در محیط کنترل کنید امکان ذخیره سازی میگو در استخرهائی که سابقه آلودگی به لکه سفید رو دارند وجود داره. از این میان،نقش نوسانات PH،ویبریو و میزان اکسیژن محلول از بقیه مهمتره.اگر این کنترل صورت بگیره میگوها به راحتی قادرند در مقابل ویروس لکه سفید مقاومت کنند.".